VASILIOS GIKAS -Oικονομολογος Αθηνα

Ο τελευταίος Πασάς της Θεσσαλονίκης, Χασάν Ταχσίν, αρνήθηκε στους Βούλγαρους την Παράδοσή της έναντι υψηλής αμοιβής.

Ο τελευταίος Πασάς της Θεσσαλονίκης, Χασάν Ταχσίν, αρνήθηκε στους Βούλγαρους την Παράδοσή της έναντι υψηλής αμοιβής.
Decrease Font Size Increase Font Size Text Size Print This Page

Ο πρώτος Βαλκανικός Πόλεμος καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τα σημερινά σύνορα της Ελλάδας κι αποτελεί κομβικό σημείο στην Νεώτερή μας Ιστορία.

Γράφει ο Βασίλειος Γκίκας

25 Οκτώβριου 1912: ο Στρατηγός Χασάν Ταχσίν Πασάς έχει πολεμήσει με όλες τους τις δυνάμεις τον Ελληνικό Στρατό, αλλά δεν μπόρεσε να σταματήσει την προέλασή του. Οχυρωμένος πιά στη Θεσσαλονίκη, της οποίας ήταν Διοικητής, βρέθηκε αντιμέτωπος μ’ ένα ιστορικό δίλημμα: αν θα συνέχιζε ν’ αντιστέκεται ή αν θα παρέδιδε αμαχητί κι άθικτη την πόλη, όπως τον πίεζαν οι Πρεσβευτές των Μεγάλων Δυνάμεων κι επιφανείς Θεσσαλονικείς.

Από την απόφασή του εξαρτώνταν πολλά: διέθεται 25.000 Στρατό και αν γίνονταν μάχη, η πόλη θα βομβαρδιζόταν και θα καταστραφόντουσαν οι Υποδομές της, το λιμάνι, οι γέφυρες, το υδραγωγείο, τα ιστορικά κτίρια και πολλά σπίτια. Αν παραδινόταν χωρίς να πολεμήσει στη γενέτειρα του Κεμάλ τους Έλληνες, δεν θα μπορούσε να σταθεί πουθενά στην Αυτοκρατορία, όπου το Κίνημα των Νεότουρκων (ένωση και Πρόοδος) έχει αρχίσει να δείχνει το φανατικά Ανθελληνικό του πρόσωπο.

Ο Ταχσίν Πασάς, όταν είδε τη Στρατιά του να υποχωρεί έχοντας υποστεί αλλεπάλληλες ήττες, αποφάσισε να ζητήσει Συμβιβασμό και Παράδοση.

Ήξερε ότι μιά άσκοπη μάχη στη Θεσσαλονίκη θα οδηγούσε στον θάνατο χιλιάδες ανθρώπους και την πόλη στην καταστροφή. Γνώριζε ότι από τα ανατολικά έρχονταν κι οι Βούλγαροι με σκοπό να προλάβουν να μπουν πρώτοι και να κρατήσουν την πόλη, ώστε η Βουλγαρία ν’ αποκτήσει την πολυπόθητη έξοδό της στο Αιγαίο.

Ο Κενάν Μεσαρέ, γιός κι Υπασπιστής του Πασά, παρευρέθηκε στην ιστορική Υπογραφή γιά την Παράδοση της πόλης. Ως Υπασπιστής του Πασά έγραψε στα Γαλλικά από κοινού με τον τότε Έφεδρο Δεκανέα Ίωνα Δραγούμη, τον Ιωάννη Μεταξά και τον Αντιστράτηγο, Υπασπιστή του τότε Αρχιστρατήγου και Διαδόχου Κωνσταντίνου, Βίκτορα Δούσμανη, τους 10 Όρους γιά την Παράδοση της Θεσσαλονίκης.

Ο Αξιωματικός του Τουρκικού Στρατού κι οι δυό Έλληνες Επιτελικοί έβαλαν στο Πρωτόκολλο της Παράδοσης τις υπογραφές τους, στο Διοικητήριο. Την επόμενη ημέρα (27 Οκτωβρίου) υπογράφηκε Συμπληρωματικό Πρωτόκολλο με το οποίο παραδίνονταν στους Έλληνες όλη η Φρουρά της Θεσσαλονίκης, η οποία ανέρχονταν σε 25.000 Στρατιώτες και 1.000 Αξιωματικούς με όλο τον βαρύ κι ατομικό οπλισμό τους.

Το πρωί της 27ης Οκτωβρίου εισήλθε στην πόλη ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Δαγκλής κι εγκαταστάθηκε στο Διοικητήριο, ενώ ο Ίων Δραγούμης με τον Μακεδονομάχο Λοχαγό Αθανάσιο Εξαδάκτυλο ύψωσαν την Ελληνική σημαία στον εξώστη του Ελληνικού Προξενείου. Λίγες ώρες μετά την είσοδο του Ελληνικού Στρατού στην πόλη ο Βούλγαρος Πρέσβης Σταντ Σιεφ συνάντησε τον Χασάν Ταχσίν, που τον συνόδευε ο γιός του και ζήτησε ευθαρσώς να υπογραφεί Πρωτόκολλο Παράδοσης της πόλης και με τον Βουλγαρικό Στρατό.

Ο Κενάν Μεσαρέ το θεώρησε μέγιστο θράσος κι ο Πασάς παρέμεινε πιστός στη Στρατιωτική του Τιμή κι αρνήθηκε. Όμως οι Βούλγαροι δεν είχαν πει την τελευταία τους λέξη. Ο Πρεσβευτής παρουσίασε στον Κενάν Μεσαρέ το έσχατο μέσο πειθούς που διέθεταν: μιά επιταγή Αγγλικής Τράπεζας, όπου αναγραφόταν ένα τεράστιο ποσό.

Ο Χασάν Ταχσίν απάντησε ως Στρατιωτικός: εμείς πολεμήσαμε με του Έλληνες επί 20 μέρες. Βούλγαρους Στρατιώτες δεν συνάντησα πουθενά. Νικήθηκα από Έλληνες και σ’ εκείνους παραδίδω την πόλη. Πώς τολμάτε να μου ζητάτε να υπογράψω Πρωτόκολλο και μ’ εσάς; Οι Βούλγαροι δεν τους συγχώρησαν ποτέ τη στάση του. Αργότερα, όταν είχαν την ευκαιρία, λεηλάτησαν το σπίτι του και τρομοκράτησαν την Οικογένειά του.

Ο Στρατηγός, γόνος της Αλβανικής Οικογένειας των Μεσαρέ -ήταν Αλβανοί, όπως κι ο Αλή Πασάς κι άλλοι μη Τούρκοι Στρατιωτικοί-, δεν είναι τυχαίο πρόσωπο: έγινε Πασάς κερδίζοντας τον τίτλο στα πεδία των μαχών κι όχι στα σαλόνια και τους διαδρόμους του Τοπ Καπί. Όμως δεν ήταν φανατικός Εθνικιστής, λόγω της καταγωγής του ένιωθε περισσότερο Οθωμανός παρά Τούρκος. Η διαφορά είναι αρκετά σημαντική.

Οι Οθωμανοί είχαν Πολυπολιτισμική Κουλτούρα, ήταν πιό ανεκτικοί και πιό μορφωμένοι, ενώ οι Τούρκοι πολεμούσαν γιά την Εθνική τους Επικράτηση έναντι της Πολυεθνικής Ταυτότητας, που εκ των πραγμάτων είχε η Χώρα τους.

Ο Πασάς δεν μισούσε τους Έλληνες, παρότι είχε πολεμήσει εναντίον τους πολλές φορές με όλο του το σθένος. Αυτή τη φορά, αν και βίωνε τη μιά ήττα μετά την άλλη, δεν ήθελε από εκδίκηση και μόνο να καταστρέψει κάτι που θεωρούσε χαμένο. Γι’ αυτό έλαβε την πιό κρίσιμη απόφαση της ζωής του: παρέδωσε αμαχητί της Θεσσαλονίκη στους Έλληνες, γιά ν’ αποφύγει το μακελειό και την καταστροφή.

Ο Χασάν Ταχσίν γεννήθηκε στη Μεσαριά Ηπείρου, ένα χωριό μ’ ελληνικό όνομα άλλα με αμιγή Αλβανικό πληθυσμό. Μιλούσε άπταιστα Ελληνικά, σε νεαρή ηλικία μετακόμισε στα Ιωάννινα και σπούδασε στη Ζωσιμαία Σχολή. Εκεί γνώρισε και τη γυναίκα του, τη Γιαννιώτισσα Χατιτζέ, που ήταν Ελληνίδα Μουσουλμάνα και μιλούσε μόνο Ελληνικά.

Στο σπίτι του ακούγονταν μόνο Αλβανικά κι Ελληνικά. Ο Χασάν Ταχσίν ήταν Αυτοδημιούργητος και κέρδισε τον τίτλο του Πασά με την αξία του. Πολέμησε στις τέσσερις άκρες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μέχρι την Υεμένη. Είχε πάντα άριστες σχέσεις με τους Έλληνες: το 1895, όταν το Κρητικό Ζήτημα βρισκόταν σ’ έξαρση, διορίστηκε Στρατιωτικός Διοικητής της Κρήτης. Εκεί ήρθε γρήγορα σε ρήξη με τη σκληρή Πολιτική που εφάρμοζαν οι Τοπικές Αρχές εναντίον των Κρητών Επαναστατών κι έμεινε στην Ιστορία του νησιού με το χαρακτηρισμό ο Φιλέλληνας Πασάς. Στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897 έπαιξε σημαντικό ρόλο στην καταστροφή του Ελληνικού Στρατού κι αποχώρησε από το Στράτευμα με Τιμές. 15 χρόνια αργότερα επανήλθε σ’ επιτελική θέση γιά να πολεμήσει στους Βαλκανικούς Πολέμους.

Share This Post



Τελευταίες Ειδήσεις

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.