VASILIOS GIKAS -Oικονομολογος Αθηνα

Η ΕΚΤ κι η Ευρωζώνη.

Η ΕΚΤ κι η Ευρωζώνη.
Decrease Font Size Increase Font Size Text Size Print This Page

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι ο μοναδικός Θεσμός που έχει τη δυνατότητα και την ευθύνη να σώσει την Ευρωζώνη. Χωρίς το ευρώ η ΕΚΤ παύει να υπάρχει. Αυτό δεν ισχύει γιά κανέναν άλλο Θεσμό της Ευρωζώνης. Άρα, έχει κάθε κίνητρο ν’ αναλάβει κι έχει αναλάβει Δράση.

Οι αντιστάσεις στη χρηματοδότηση των Κρατών μέσω της αγοράς Κρατικών Ομολόγων σε μεγάλη κλίμακα παραμένουν ισχυρές. Παρόλα αυτά, η ΕΚΤ έχει λάβει σημαντικά Μέτρα. Μεταξύ αυτών, έχει μειώσει το βασικό της Επιτόκιο κατά 25 Μονάδες Βάσης, έχει ανακοινώσει 2 μακροχρόνιες Πράξεις Αναχρηματοδότησης, που γιά πρώτη φορά θα έχουν διάρκεια 3 ετών, έχει διευρύνει τους Κανόνες Επιλεξιμότητας των Εγγυήσεων που δέχεται, τέλος έχει συμφωνήσει ότι θ’ αναλάβει ρόλο στη χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι η ΕΚΤ είναι αποφασισμένη να χρηματοδοτήσει τις Τράπεζες με πολύ χαμηλά Επιτόκια, επιχορηγώντας έτσι ευθέως τις Τράπεζες κι εμμέσως τις Κυβερνήσεις που δανείζουν οι Τράπεζες. Είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί ο Δανεισμός προς τις Τράπεζες γιά να χρησιμοποιήσουν αυτά τα Χρήματα προκειμένου να δανείσουν τις Κυβερνήσεις είναι καλός, ενώ ο Δανεισμός προς τις Κυβερνήσεις απευθείας είναι κακός. Η μόνη προφανής διαφορά είναι πως στην περίπτωση του Δανεισμού του Κρατών διαμέσου των Τραπεζών διακινδυνεύει τη Χρεοκοπία και των Διαμεσολαβητών Τραπεζών.

Το όλο Κύκλωμα Χρηματοδότησης γίνεται έτσι αναξιόπιστο. Αν αυτή η περίπλοκη διαδικασία καταλήγει στην άμεση Χρηματοδότηση των Κυβερνήσεων, όσοι πιστεύουν ότι χρειάζεται η Χρηματοδότηση των Κυβερνήσεων εδώ και τώρα, θα πρέπει να είναι ευχαριστημένοι. Οι πρόσφατες Αποφάσεις της ΕΚΤ μοιάζουν σαν ένας έξυπνος τρόπος γιά την ανακούφιση των χρηματοδοτικών πιέσεων των Τραπεζών και των ευάλωτων Κρατών. Τα Μέτρα της ΕΚΤ δεν αντιμετωπίζουν ευθέως τα Ζητήματα Φερεγγυότητας, αν κι η Επιχορήγηση μπορεί να είναι αρκετά μεγάλη γιά να κάνει τη διαφορά ακόμα και στα θέματα Φερεγγυότητας, ιδίως γιά τις Τράπεζες. Σε κάθε περίπτωση περιορίζουν, αν δεν εξαφανίζουν, τα Προβλήματα Ρευστότητας που τον περασμένο χρόνο αποδείχθηκαν πολύ σημαντικά.

Παρά ταύτα ο ρόλος που παίζει η ΕΚΤ είναι διαμφισβητούμενος, ιδίως στη Γερμανία. Η διεύρυνση του ρόλου της ΕΚΤ, με τα ‘Εκτακτα Μέτρα που αρχίζει και λαμβάνει, θα τον κάνει ακόμη πιό διαμφισβητούμενο. Τι συμβαίνει με την ΕΚΤ και τι ρόλο παίζει:

• Πρώτον, ό,τι συμβαίνει στην Ευρωζώνη είναι ένα σύνολο Κρίσεων του Ισοζυγίου Πληρωμών κι όχι Δημοσιονομικού Χαρακτήρα, όπως υποστηρίζει η Γερμανική Κυβέρνηση. Το Πρόβλημα στις ευάλωτες Χώρες δεν είναι ότι τα Κράτη δεν μπορούν πιά να εξασφαλίσουν Χρηματοδότηση μ’ εύλογους ‘Ορους από τον Ιδιωτικό Τομέα. Είναι ότι ελάχιστοι Υποψήφιοι Δανειολήπτες του, από τον Ιδιωτικό ή από τον Δημόσιο Τομέα, μπορούν να βρουν την όποια Χρηματοδότηση. Πρόκειται λοιπόν γιά μία Κρίση Δανεισμού του Δημόσιου και του Ιδιωτικού Τομέα, που όπως πάντα, είναι στενά συνδεδεμένοι. &

• Δεύτερον, αυτό που βλέπουμε ως απάντηση στην παρούσα Κρίση είναι ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα Νομισματικής Χρηματοδότησης του Ισοζυγίου Πληρωμών μέσω του αποκαλούμενου Συστήματος TARGET, του Ευρωπαϊκού Συστήματος των Κεντρικών Τραπεζών, δηλαδή του Συστήματος Διακανονισμού των Συναλλαγών των Κεντρικών Ευρωπαϊκών Τραπεζών. Το Σύστημα αυτό επιτρέπει στις Κεντρικές Τράπεζες των ευάλωτων Οικονομιών να δημιουργούν Χρήμα με το οποίο πληρώνουν τις Απαιτήσεις του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών και του Ισοζυγίου Κεφαλαίων. Με την πάροδο του χρόνου οι Κεντρικές Τράπεζες των Κρατών Πιστωτών συσσωρεύουν μεγάλες Απαιτήσεις από τις Κεντρικές Τράπεζες των Κρατών Δανειοληπτών. Αυτές οι καλυμμένες μορφές Χρηματοδότησης είναι πολύ πιό σημαντικές από τη Χρηματοδότηση μέσω των Ευρωπαϊκών Κυβερνήσεων και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Θα γίνουν πολύ πιό σημαντικές στο εγγύς μέλλον.

Τι είναι τα Ισοζύγια του Συστήματος TARGET και πώς προκύπτουν: Σε μία Χώρα που έχει μεγάλο ‘Ελλειμμα Τρεχουσών Συναλλαγών, το οποίο χρηματοδοτείται με Εθελοντικό Τραπεζικό Δανεισμό από μιά Αντισυμβαλλόμενη Πλεονασματική Χώρα της Ευρωζώνης οι Κάτοικοι της Ελλειμματικής Χώρας στέλνουν περισσότερο Χρήμα στους Τραπεζικούς Λογαριασμούς των Κατοίκων της Πλεονασματικής Χώρας από ό,τι παίρνουν από αυτούς, διακανονίζοντας τις καθαρές Δαπάνες τους γι’ Αγαθά κι υπηρεσίες. Το Εξωτερικό αυτό ‘Ελλειμμα χρηματοδοτείται στην περίπτωση αυτή με Δανεισμό από τους Κατοίκους της Χώρας-Πιστωτή στους Κατοίκους της Χώρας-Δανειολήπτη. Έτσι γινόταν πριν την κρίση. Μετά την Κρίση, η ροή του Εθελοντικού Δανεισμού σε μεγάλο βαθμό σταμάτησε. Οι Αγοραστές δεν μπορούν πιά να χρηματοδοτήσουν τις Αγορές τους Αγαθών κι Υπηρεσιών. Χωρίς εξωτερική βοήθεια θα έπρεπε να μειώσουν δραστικά τις Δαπάνες τους γι’ Αγαθά κι Υπηρεσίες από το εξωτερικό. Όμως αυτό θα προκαλούσε ‘Υφεση στις Οικονομίες τους. Συν τοις άλλοις, καθώς η Χρηματοδότηση από το εξωτερικό διακόπτεται, ο Δανεισμός που προκαλούσε φούσκες στις Τιμές των Ενεργητικών εξανεμίζεται. Οι Τιμές των Ενεργητικών καταρρέουν κι οι Τράπεζες γίνονται Αφερέγγυες. Επιπλέον της ανάγκης γιά Χρηματοδότηση των Ελλειμμάτων του Ισοζυγίου Τρεχουσών Πληρωμών, θα πρέπει να προστεθεί, τουλάχιστον γιά ορισμένες περιπτώσεις, η φυγή Κεφαλαίων ή γιά μία μεγάλη Καθαρή Ιδιωτική Κεφαλαιακή Εκροή. Πώς λοιπόν χρηματοδοτούνται αυτές οι μεγάλες Εκροές του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών και του Κεφαλαιακού Ισοζυγίου; Μέσα από τη Νομισματική Εκτυπωτική Μηχανή.

Οι Εθνικές Κεντρικές Τράπεζες δίνουν στις Τράπεζες τους τα Χρήματα που χρειάζονται γιά ν’ αντισταθμίσουν τα Χρήματα που οι Κάτοικοί τους στέλνουν στο εξωτερικό, καθώς πληρώνουν περισσότερα γιά Εισαγωγές από ό,τι κερδίζουν από Εξαγωγές και καθώς, αντί να χρηματοδοτούνται Εθελοντικά από το εξωτερικό, έχουν ξεκινήσει πλέον να στέλνουν μεγάλο τμήμα των Χρημάτων τους εκτός του Εγχώριου Χρηματοπιστωτικού Συστήματος. Το Χρήμα αυτό καταλήγει στις Εμπορικές Τράπεζες των Πλεονασματικών Κρατών, που τα καταθέτουν στις δικές τους Κεντρικές Τράπεζες. Κατ’ ουσίαν έτσι δημιουργείται επιπλέον Χρήμα στις Ελλειμματικές Χώρες το οποίο χρησιμοποιείται γιά πληρωμή Αγαθών κι Υπηρεσιών Εισαγόμενων από τις Πλεονασματικές Χώρες και γιά φυγή Κεφαλαίων προς τις Πλεονασματικές Χώρες. Στη συνέχεια αυτές οι Καθαρές Χρηματορροές καταλήγουν ως Παθητικό στις Κεντρικές Τράπεζες των Πλεονασματικών Χωρών προς τις δικές τους Εμπορικές Τράπεζες. Αυτό που περνά στα Βιβλία είναι η Συσσώρευση Απαιτήσεων των Κεντρικών Τραπεζών των Πλεονασματικών Κρατών, πρωτίστως της Γερμανικής Bundesbank, από τις Κεντρικές Τράπεζες των Ελλειμματικών Κρατών: Αν οι Κάτοικοι, ας πούμε, της Ελλάδας θα μάζευαν Χρήματα τα οποία θα χρησιμοποιούσαν γιά ν’ αγοράσουν αυτοκίνητα Μερσεντές από τη Γερμανία. Από τη στιγμή που οι Παραγωγοί των αυτοκινήτων Μερσεντές δεν δαπανούν όλα τα Χρήματα που παίρνουν, τα βάζουν στις Τράπεζες τους που τα διακρατούν ως Νομισματικά Αποθέματα. Με τον καιρό, τ’ Αποθέματα της Γερμανίας όλο και μεγαλώνουν.

Αυτό που συμβαίνει σήμερα μοιάζει πολύ με ό,τι οδήγησε στη διάρρηξη του Νομισματικού Συστήματος Μπρέττον Γουντς το 1971. Τότε η Αμερικανική FED δημιουργούσε Χρήμα που κατέληγε στην Ευρώπη. Η διάρρηξη του Συστήματος ήρθε όταν η Γαλλική Κυβέρνηση αποφάσισε να ζητήσει Χρυσό, το συμφωνημένο μέσω Διακανονισμού, σε αντάλλαγμα γιά τα Δολάρια της. Οι ΗΠΑ δεν είχαν αρκετό Χρυσό και δεν είχαν την παραμικρή διάθεση ν’ αποπληθωρίσουν την Οικονομία τους τόσο όσο χρειάζονταν γιά να θεραπεύσουν αυτή την έλλειψη. ‘Ετσι βγήκαν από τον Κανόνα του Χρυσού. Με δύο λόγια, η ΕΚΤ υποχρεώνει τα Κράτη του Πυρήνα σε μιά Εξαγωγή Κρατικών Κεφαλαίων η οποία εν μέρει αντισταθμίζει το απρόθυμο Ιδιωτικό Κεφάλαιο να κινηθεί προς την Περιφέρεια και τη φυγή Κεφαλαίων από τις Χώρες της Περιφέρειας. Σήμερα το Σύστημα TARGET χρηματοδοτεί τα Εξωτερικά Ελλείμματα της Ελλάδας και της Πορτογαλίας, υπερχρηματοδοτεί την Ιρλανδία, εξαιτίας της μεγάλης φυγής Κεφαλαίων από τη Χώρα αυτή κι υποχρηματοδοτεί την Ισπανία, που μπορεί ακόμη να προσελκύει Ιδιωτικά Κεφάλαια. Ποιές είναι οι επιπτώσεις αυτού του τρόπου Χρηματοδότησης των Εξωτερικών Ελλειμμάτων των ευάλωτων Χωρών; Οι πιθανοί κίνδυνοι γιά τον Πυρήνα:

• Πρώτον, τα Κράτη Πιστωτές εκτίθεται στον Κίνδυνο Ζημιών. Υπάρχει μεγάλη συζήτηση ως προς το αν οι πιθανές Ζημιές της Bundesbank εξαρτώνται από τις συνολικές Απαιτήσεις της ή από το Μερίδιό της στην ΕΚΤ. Η απάντηση είναι ότι τυπικά περιορίζονται στο Μερίδιό της στην ΕΚΤ, αλλά σε περίπτωση Κατάρρευσης της Ευρωζώνης αυτό μπορεί να μην ισχύσει από τη στιγμή που άλλα Κράτη Μέλη μπορεί να μην πληρώσουν γιά το Μερίδιό τους.

• Δεύτερον, οι Νομισματικές Συνθήκες των Χωρών του Πυρήνα δεν προσδιορίζονται πλέον από την Πολιτική της Κεντρικής τους Τράπεζας, αλλά από την εισαγωγή αυτού του νέου Χρήματος. Το πόσο κάτι τέτοιο μετρά από τη σκοπιά της Ευρωζώνης εξαρτάται από το αν η ΕΚΤ θα καταφέρει να διαχειριστεί μ’ επιτυχία τις Νομισματικές Συνθήκες γιά την Ευρωζώνη ως σύνολο. Αυτό δεν είναι πρόβλημα όταν οι Ευάλωτες Χώρες είναι λίγες και μικρές, αντιπροσωπεύουν δηλαδή πολύ μικρό Μέγεθος του συνολικού ΑΕΠ της Ευρωζώνης. Αλλά από τη στιγμή που η διαδικασία δημιουργίας Χρήματος από τις Εθνικές Κεντρικές Τράπεζες θ’ αρχίσει να επηρεάζει τις μεγάλες Οικονομίες, συμπεριλαμβανομένης ενδεχομένως και της Γαλλίας, μπορεί να είναι πολύ δύσκολος ο επιτυχής Νομισματικός ‘Ελεγχος. Βεβαίως, βραχυπρόθεσμα, μία πιό Επεκτατική Νομισματική Πολιτική είναι επιθυμητή. &

• Τρίτον, από τη στιγμή που η Χρηματοδότηση των Ευάλωτων Χωρών μετά την κρίση γίνεται κατά μεγάλο μέρος μέσω αυτής της διαδικασίας, μπλοκάρεται η απαιτούμενη Προσαρμογή. Την ίδια στιγμή όμως, εφόσον η εισαγωγή του νέου Χρήματος δημιουργεί πόι χαλαρές Νομισματικές Συνθήκες στις Χώρες του Πυρήνα, αυτό μπορεί να διευκολύνει την Προσαρμογή αυξάνοντας τον Πληθωρισμό πάνω από τον Στόχο και στην Περιφέρεια.

Ένα τέτοιο Σύστημα Νομισματικής Χρηματοδότησης δεν είναι Εγγενές σε κάθε Νομισματική ‘Ενωση. Στις ΗΠΑ δεν συσσωρεύονται τέτοιες ανισορροπίες επειδή οι Περιφερειακές Τράπεζες είναι υποχρεωμένες να διακανονίζουν τα Ισοζύγιά τους σ’ Ενεργητικά που δεν μπορούν να δημιουργήσουν από μόνες τους. Βεβαίως, γιά να γίνει κάτι τέτοιο στην Ευρωζώνη θα πρέπει τα Κράτη των Ευάλωτων Χωρών να υποχρεωθούν σε Χρεοκοπία από τη στιγμή που δεν διαθέτουν Ενεργητικά της απαιτούμενης κλίμακας. Εναλλακτικά, μπορούν να χρηματοδοτηθούν ανοιχτά μέσω Δημοσιονομικών Μεταβιβάσεων.

Το συμπέρασμα είναι ότι η ένωση Μεταβιβάσεων υπάρχει ήδη στη Ευρωζώνη. Τη διαχειρίζεται η ΕΚΤ κι αναμένεται σύντομα να πάρει πολύ μεγάλες διαστάσεις. Το ερώτημα είναι αν πρέπει να την αφήσουμε ως έχει κι αν όχι, με τι θα μπορούσε ν’ αντικατασταθεί. Προφανώς ότι πρέπει να καταργηθεί.

Μου αρέσει! · · Κοινοποιήστε · πριν από μία ώρα περίπου

 

Share This Post | Μοιραστείτε αυτο το αρθρο

You must be logged in to post a comment Login