©Mynima-Hellas.com

Οι Έλληνες Στρατιωτικοί και η δικτατορία 1967- 1974

Οι Έλληνες Στρατιωτικοί και η δικτατορία 1967- 1974
Decrease Font Size Increase Font Size Text Size Print This Page

 

Για την επιβολή της δικτατορίας ένας σχετικά μικρός αριθμός μυημένων αξιωματικών κινείται αποφασιστικά και πετυχαίνει η εφαρμογή του σχεδίου. Ο Βασιλιάς συνεργάζεται. Κυρίαρχο σύνθημα, ιδεολογία, επιχείρημα η προστασία της χώρας από τον Κομμουνισμό, το ίδιο ακριβώς θα πουν και σε εφτά χρόνια σαν σήμερα όταν κληθούν οι ένοπλες δυνάμεις να προστατέψουν τα σύνορα από σμήνη κομμουνιστικών αεροσκαφών που κατεβαίνουν δήθεν προς Νότο να καταλάβουν την Ελλάδα. Ενώ την ίδια στιγμή δυνάμεις Τούρκων υπό την προστασία Βρετανικών και Αμερικανικών πλοίων και αεροσκαφών θα εισβάλλουν στην Κύπρο. Την πληροφορία για επερχόμενη εισβολή των δυνάμεων του Συμφώνου της Βαρσοβίας θα μεταφέρει ο τότε αρχηγός του Ναυτικού Αραπάκης, ένα μοιραίο πρόσωπο που σε λίγες μέρες θα γίνει το δεξί χέρι του Καραμανλή μέσα στις Ένοπλες Δυνάμεις για το επόμενο εξάμηνο της αποκληθείσης μεταπολίτευσης. Ο άνθρωπος αυτός υπηρέτησε δύο δικτάτορες και τέσσερις κυβερνήσεις.

Επανερχόμενοι στην 21η Απριλίου παρατηρούμε πως ποσοστό σημαντικό των μονίμων στρατιωτικών αγκαλιάζει το διάβημα. Ένας επίσης σημαντικός αριθμός στρατιωτικών που αιφνιδιάζεται, δεν τάσσεται με το καθεστώς απ’ την πρώτη στιγμή αλλά και δεν κινητοποιείται εναντίον του. Περιμένει τις εξελίξεις, υπακούει, συμμετέχει στην άσκηση εξουσίας, καλύπτει θέσεις κρίσιμες για τον έλεγχο της δημόσιας ζωής και της διοίκησης γενικότερα. Τα πανεπιστήμια αποκτούν και τον δικό τους στρατιωτικό, οι επιτροπές ελέγχου φρονημάτων επίσης, οι ΔΕΚΟ, άλλες υπηρεσίες το ίδιο.

Οι μαζικές και δυναμικές αντιδράσεις κατά του καθεστώτος εκδηλώθηκαν, με συμμετοχή στελεχών του ναυτικού (και όχι μόνον) με κινητοποίηση πλοίων σε δύο περιπτώσεις. Στις 13 Δεκέμβρη 1967 στα πλαίσια του αποκαλούμενου ΄΄Κίνημα του Βασιλιά΄΄ και το Μάιο του 1973 με το Αντιτορπιλικό ΒΕΛΟΣ, που υπήρξε και η δυναμική έκφραση του ΄΄Κινήματος του Ναυτικού΄΄.

Οι αξιωματικοί που ήταν πιστοί και θιασώτες της βασιλείας, τάχθηκαν από την πρώτη στιγμή στο πλευρό του κατόχου του θρόνου. Αυτούς κυρίως απογοήτευσε ο Κωνσταντίνος με την κακή σχεδίαση, την ακόμα χειρότερη εκτέλεση του ΄΄κινήματός του΄΄ και τελικά με την εγκατάλειψή τους και την εσπευσμένη αλλά επιτυχή υποχώρηση και φυγή του στο εξωτερικό.

Δεν συλλαμβάνουν τους συμμετάσχοντες στο κίνημα, ούτε προχωρούν σε ποινική δίωξη. Ήταν πάρα πολλοί. Γίνεται ταχύτατα η σύσταση των ΄΄Ειδικών Συμβουλίων Κρίσεως΄΄ με βάση τη ΙΗ Συντακτική πράξη, και αποφασίζουν για την απόταξη των κορυφαίων. Μόλις τελειώνουν οι εκκαθαρίσεις στο ναυτικό ειδικά, αποστρατεύουν και εκείνον που λειτούργησε ως ο κύριος ανακριτής με την ΕΔΕ κατά των ΄΄στασιαστών΄΄.  Οι διωχθέντες ήταν οι οκτώ που έπαιξαν και τον σημαντικότερο ρόλο.

Το  συγκεκριμένο Όπλο παρουσίαζε μαζικά τις προτιμήσεις του κατά της δικτατορίας και με τη μορφή ΄΄κινημάτων΄΄. Και συχνά με ομαδοποιήσεις, οργανώσεις και ανολοκλήρωτα σχέδια για επιχειρήσεις σύλληψης των πρωτεργατών, καταλήψεις νησιών κ.λ.π. Η κατάληψη της Κρήτης αποτελεί κοινό παράγοντα στις συζητήσεις και σχεδιάσεις. Οι της οργάνωσης  ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ του στρατού συζητούν γι’ αυτόν τον στόχο  σε όλο το διάστημα της ύπαρξής τους.

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΜΥΝΑ, που απ’ αρχής της δικτατορίας άρχισε να οργανώνεται και να δρα, έχει τα πρώτα της μέλη στα χέρια της ασφάλειας αφότου συνελήφθησαν οι Πρωτοπαππάς, Σοφούλης και Νοταράς τον Οκτώβρη 1967. Οι υπόλοιπες συλλήψεις που αφορούν υπαξιωματικούς του ναυτικού αρχίζουν στις 23 Ιανουαρίου και ολοκληρώνονται στις 17 Φεβρουαρίου 1968 ενώ οι ανακρίσεις γίνονται μέσα στο παροπλισμένο καταδρομικό ΕΛΛΗ. Οι κρατούμενοι εκείπροπηλακίζονται, βασανίζονται,  καταδικάζονται και φυλακίζονται ενώ οι υπαξιωματικοί αποτάσσονται ταχύτατα. Στο δικαστήριο είχαν παραπεμφθεί τριάντα ένα άτομα.

Με την Οργάνωση για ΄΄ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΟ ΝΑΥΤΙΚΟ΄΄ το κύμα συλλήψεων ξεκινά στις 23 Μαΐου και ολοκληρώνεται στις 2 Ιουλίου με σύνολο 79 άτομα. Ο Αβέρωφ κρατείται, παρά το γεγονός πως είναι ανοιχτά και χωρίς να το κρύβει ΄΄συνομιλητής΄΄ της χούντας, και άτυπα ΄΄σύμβουλος΄΄ επί θεμάτων εξωτερικής πολιτικής, επί του Κυπριακού κλπ. Η έρευνα διαπίστωσε αποδεδειγμένα πως για το κίνημα είχαν μυηθεί ή εν πάσει περιπτώσει ήξεραν ακόμα είκοσι οκτώ άτομα (στρατιωτικοί κυρίως) εκτός όσων στους μηχανισμούς της χούντας από μήνες γνώριζαν για την οργάνωση (στην ΚΥΠ παραδείγματος χάριν).

Το συμπέρασμα όπου έχει καταλήξει ο γράφων για το κίνημα είναι ότι η οργάνωση ήταν γνωστή από διάφορες πηγές μήνες πριν τις συλλήψεις. Μία από αυτές τις πηγές ήταν ο υπαξιωματικός Ψαριάδης που με αγωνία και πείσμα κατάφερε να μεταφέρει/καρφώσει την ακριβή ημερομηνία απόπλου των πλοίων. Δεν χρειαζόταν εξάλλου και τίποτ’ άλλο.

Ποιο αξιόλογο όμως συμπέρασμα είναι πως το κίνημα του ναυτικού υπήρξε κορυφαία αντιχουντική πράξη… με όλες τις οργανωτικές κλπ αδυναμίες… με όλα τα θετικά που προκύψανε… με τη αξιοποίηση της ιδιότητας των συνωμοτών του… με την ικανοποίηση πως πράξανε το σωστό!

Η υπόθεση του Α/Τ ΒΕΛΟΣ αποτελεί το δυναμικό μέρος του Κινήματος. Είναι η ΄΄ανταρσία΄΄ του πληρώματός του υπό τον Κυβερνήτη αντιπλοίαρχο Ν.Παππά, που ξετίναξε από τις ανακοινώσεις του Απριλιανού καθεστώτος την έκφραση ΄΄οπερετικό΄΄. Το εγχείρημα του Παππά και όσων είχαν επιλεγεί από τη συντριπτική πλειοψηφία των προθύμων του πληρώματος να τον ακολουθήσουν (έξη νεαροί σημαιοφόροι, είκοσι ένας νεαροί υπαξιωματικοί, όλοι άγαμοι, χωρίς οικογενειακές υποχρεώσεις, και μόνιμοι) τρέλλανε τη χούντα.

Η Πολεμική Αεροπορία έχει την εκπροσώπησή της στην αντίσταση με την οργάνωση ΄΄ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ-ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ-ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ΄΄ της οποίας ηγείται ο Τάσος Μήνης. Όταν η οργάνωση του Καράγιωργα ζητάει εκρηκτικούς μηχανισμούς, ο πολυμήχανος αεροπόρος κατασκευάζει δέκα τρεις, τους παραδίδει στον απόστρατο υποναύαρχο Μασουρίδη και δεν θέλει να μάθει ποιος τις παρέλαβε. Λίγα έγιναν τότε γνωστά για την ΑΑΑ με την πολύκροτη (στην κυριολεξία λόγω βομβών) δράση. Και ο λόγος είναι πως συνελήφθησαν μεν οι Μήνης, Παντελάκης και Ζάνος, αλλά η οργάνωση δεν ΄΄ξηλώθηκε΄΄ ούτε έγιναν γνωστά τα υπόλοιπα μέλη της παρόλα τα βασανιστήρια. Το έκτακτο στρατοδικείο Αθηνών συνεδριάζει στις 19 και 20 Φεβρουαρίου 1973 και καταδικάζει τους συλληφθέντες. Δεν υπάρχει άλλη οργάνωση με στρατιωτικούς γνωστή που να μην εξαρθρώθηκε παρ’ ότι συνελήφθησαν μερικά από τα μέλη της.

Από τον Στρατό Ξηράς κυρίως προέρχονται τα μέλη της οργάνωσης ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ΄΄.

Το χαρακτηριστικό για την πολυπρόσωπη αυτή οργάνωση (πάνω από 100 οι συλληφθέντες που απομονώνονται στη Δροσιά και μετά εκτοπίζονται) είναι πως δεν πρόλαβε να παρουσιάσει ανάλογη δραστηριότητα. Ο γράφων παρά τις προσπάθειές του δεν βρήκε τις πολυθρύλητες τέσσερις προκηρύξεις της. Η ύπαρξή των ΕΕ πάντως έδειξε πως σημαντικός αριθμός στελεχών προερχόμενων από το στρατό ήταν ενάντιος της στρατιωτικής κυβέρνησης.

Υπήρξε και η Ομάδα του Συνταγματάρχη Οπρόπουλου, πάλι από στελέχη του στρατού. Σχεδίαζε την κατάληψη της ΑΣΔΕΝ στα πλαίσια του κινήματος του βασιλιά στις 13 Δεκέμβρη 1967, ώστε «… ως διοικητές ταγμάτων …στις 13 να καταλάβουμε το αρχηγείο και… τη φρουρά γενικά των Αθηνών…» . Η ομάδα Οπρόπουλου δεν εμφανίζει δραστηριότητα εκτός της συντήρησης επαφών μεταξύ των μελών της και με άλλους απόστρατους αξιωματικούς. Αργότερα κάμποσοι απ’ αυτούς δικάζονται και φυλακίζονται.

Στρατιωτικοί συλλαμβάνονται και με κατηγορία συμμετοχής (που δεν ευσταθούσε) στην οργάνωση Ελληνική Αντιδικτατορική Νεολαία του Ιπποκράτη Σαβούρα που της αποδίδεται η ευθύνη για εκρήξεις μηχανισμών σε διάφορα σημεία των Αθηνών. Έξη από τους συλληφθέντες δικάζονται και καταδικάζονται σε καθείρξεις και φυλακίσεις στο έκτακτο στρατοδικείο από 9 μέχρι 11 Αυγούστου 1973.

Υπήρξε ικανός αριθμός αξιωματικών και των τριών Όπλων που απομακρύνονται με αποστρατείες και αποτάξεις από τους πρώτους μήνες μετά το πραξικόπημα. Αλλά και τα σώματα ασφαλείας δεν έμειναν έξω από εκκαθαρίσεις. Η Πολεμική αεροπορία είχε ανάμειξη αναλογικά μικρότερη των δύο άλλων κλάδων των ΕΔ με αντιδικτατορικές οργανώσεις, και δραστηριότητες. Εν τούτοις από δημοσίευμα εφημερίδας εντοπίσθηκε πίνακας με δέκα εννέα αξιωματικούς της, που αποτάχθηκαν στην εφταετία.

Ο απολογισμός σε αριθμούς της αντίστασης στελεχών των ΕΔ στη δικτατορία προκύπτει από αξιόπιστα στοιχεία των αρχείων της αρχικής αποκατάστασης (δηλαδή το 1975) και έχει ως εξής για το Πολεμικό ναυτικό που διατίθενται τα στοιχεία. Παραιτούνται και αποτάσσονται ή αποστρατεύονται οκτώ, συμμετέχουν σε «ανταρσία» ή κατηγορούνται για λιποταξία και ζητούν πολιτικό άσυλο τριάντα οκτώ, εντάσσονται σε αντιστασιακές οργανώσεις εκατόν επτά και αρνούνται γραπτά να συμπράξουν με το καθεστώς τρεις, ήτοι σύνολο εκατόν πενήντα έξη. Οι διώξεις που υπέστησαν ήταν η παραπομπή σε στρατοδικεία για είκοσι πέντε, απ’ τους οποίους καταδικάσθηκαν οι δεκατρείς. Αποτάχθηκαν εκατόν δώδεκα, αποστρατεύθηκαν ογδόντα, εκτοπίσθηκαν οκτώ, φυλακίσθηκαν εξήντα πέντε.

Την εποχή της δικτατορίας τα στελέχη όλων των βαθμών, ειδικοτήτων και κατηγοριών του Πολεμικού Ναυτικού ήταν δυόμισι χιλιάδες περίπου αξιωματικοί και τέσσερις χιλιάδες υπαξιωματικοί και ανθυπασπιστές. Στους υπαξιωματικούς αντιστέκονται δυναμικά στη δικτατορία και διώκονται 42. Στους μάχιμους και μηχανικούς αξιωματικούς αντιστέκονται 105 στους 717. Οι αριθμοί αφορούν στο σύνολο των υπηρετούντων στις 20-4-1967 για την οποία ημερομηνία υπολογίσθηκαν τα στοιχεία.

Η άποψη που ενίοτε ακούγεται πως, αποφεύγονται στη δικτατορία οι ποινικές διώξεις, επειδή στην ουσία διώκτες και διωκόμενοι προέρχονται (τουλάχιστον η πλειοψηφία των τελευταίων) από την ίδια δεξαμενή του συντηρητικού πολιτικού χώρου, δεν ευσταθεί. Αντίθετα έχουμε παραδείγματα, όπου οι κατασταλτικοί μηχανισμοί υπήρξαν ιδιαίτερα σκληροί.

Μια συνολική εικόνα για τις διώξεις στελεχών του στρατεύματος επί δικτατορίας παίρνουμε τελικά από τις αποκαταστάσεις στη μεταπολίτευση. Από το ναυτικό στην αρχική αποκατάσταση του 1974 (εκτός του κινήματος που είχαν επανέλθει όλοι άμεσα με την μεταπολίτευση) προσφεύγουν συνολικά διακόσιοι είκοσι ένας αξιωματικοί και υπαξιωματικοί (46 ήταν οι τελευταίοι) από τους οποίους ευμενής κρίση εκδόθηκε μόνον για 87 (οι 28 υπαξιωματικών). Διαπιστώνουμε την αθρόα προσέλευση για αξιοποίηση της ευκαιρίας μεγάλου αριθμού (ειδικά αξιωματικών) που δεν δικαιούνται αποκατάστασης. Είχαν αποστρατευθεί κανονικά για άλλους λόγους και όχι εξ αιτίας της χούντας. Το ίδιο παρατηρήθηκε και στα άλλα δύο Όπλα αλλά δεν διαθέτουμε ακριβή στοιχεία. Μετά δέκα χρόνια, το 1984, στηριζόμενοι σε νέο αποκαταστατικό Νόμο θα προσφύγουν και από τα τρία Όπλα εννιακόσιοι ογδόντα και θα γίνει δεκτό το αίτημα για αποκατάσταση μόνο για 175. Η όρεξη πολλών είχε ανοίξει. Το ’96 επαναλαμβάνεται το ίδιο σενάριο.

Οι στρατιωτικοί κατά τη δικτατορία είχαν σώσει την τιμή τους με τις συμμετοχές τους στην αντίσταση, όσο και αν κάμποσοι απ’ αυτούς ωθήθηκαν από νομομοθετικά ασύστολα μέτρα και… να πούμε εδώ πως εξαγόρασαν στη συνέχεια την τιμή αυτή με υπερβολικές παροχές βαθμών και τίτλων; Τρεις πάντως αρνήθηκαν την υπερβολή.

Και αφού οι συγκρίσεις είναι χρήσιμες, να θυμίσουμε πως για κάποιους υπαξιωματικούς που πολέμησαν στη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, χρειάστηκαν εξήντα χρόνια για αναγνώριση από την πολιτεία της προσφοράς τους. H αποκατάσταση επίσης των είκοσι αθώων που εκτελέστηκαν το 1948 μετά τη δίκη του Ναυτικού, τελέσθηκε μετά τριάντα έξη χρόνια, ενώ όσοι επέζησαν είχαν βιώσει την πίκρα, τις διώξεις και την αδικία για μια ολόκληρη ζωή.

Δεν θα αναφερθούμε βέβαια στις ΄΄αποκαταστάσεις΄΄ κουκουλοφόρων, συνεργατών των δυνάμεων κατοχής κ.ο.κ. στο Β΄ΠΠ. Εκεί έχουμε σύνθετο έγκλημα και όχι παρατυπία ή υπερβολή.

Να με σχωράτε που θα πω κάτι εκτός θέματος, αλλά το συνδέει το θέμα της δικτατορίας που συζητάμε σήμερα. Ρωτάω λοιπόν, τι είναι αυτό που βιώνουμε εδώ και κάμποσα χρόνια αν όχι μια μορφή δικτατορίας; Το πολύ πολύ να το εκλαϊκεύσουμε κάπως ρωτώντας για την άσκηση εξουσίας «αν δεν είναι και με την επιστημονική της ερμηνεία αυταρχική τι άλλο μπορεί να είναι; Κυβερνάνε ή όχι οι ίδιοι ακριβώς που συνέβαλλαν για να ξενερίσουμε στον αφρό της κρίσης, εμείς πρώτοι και καλύτεροι απόλους, εμείς οι Έλληνες, με τα πιο βαριά στοιχεία και σε αριθμούς και σε επιπτώσεις;» Εκτός φυσικά της  γνωστής Τάξης και των λακέδων της που υπερπλουτίζουν από τέτοιες κρίσεις.

Θα ‘θελα να χρησιμοποιήσω τη λέξη «σύντροφοι», τώρα μάλιστα που και τα δικά μου μαλλιά, όσα απόμειναν τέλος πάντων, ασπρίσανε, πολύ θα το ‘θελα μα το δικαίωμα αυτό περνάει από κρησάρες με πιστοποιητικά τρόπου ζωής και προσφορών τέτοιων που… μάλλον έχασα το τραίνο. Θα ‘θελα πολύ να λέω και γω «το Κόμμα μας», έτσι ακριβώς … Φερ’ ειπείν θα τέλειωνα κάπως έτσι τώρα, «το Κόμμα μας, σύντροφοι, πρέπει να κοιτάξει όσο γίνεται περισσότερο τους στρατιωτικούς, εργαζόμενοι είμαστε και μείς και είναι προσβλητικό να μας θεωρούν οι της άρχουσας Τάξης δεδομένους ως φρουρούς των συμφερόντων τους. Εξάλλου συγκεντρώνουμε κάποια χαρακτηριστικά που εάν συνυπάρξουν με την πανίσχυρη Κομμουνιστική ιδεολογία, τότε το μίγμα γίνεται αξιόλογο, γίνεται πολύ μα πολύ χρήσιμο για τον λαό πάντα και τον τόπο μας, εξάλλου δεν είπαμε πως «πατριωτισμός είναι το συμφέρον του λαού;» Και πάλι να με συμπαθάτε… πάντως, εδώ βρίσκομαι και αισθάνομαι πολύ άνετα και… σας ευχαριστώ από καρδιάς για την τιμή.

 

Ομιλία του ΓΙΩΡΓΗ ΜΩΡΑΪΤΗ στην εκδήλωση της ΚΕ του ΚΚΕ

για τα 40χρονα από την πτώση της χούντας.

 

Αγαπητοί σύντροφοι συντρόφισσες και φίλοι

 

Επιτρέψτε μου από την ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ και προσωπικά να συγχαρώ την ΚΕ του Κόμματός μας και το Γενικό Γραμματέα για την αποψινή εκδήλωση. Και παρακαλώ να δεχθείτε και τον δικό μου θερμό χαιρετισμό. Η παρέμβασή μου για εκείνη την περίοδο θα είναι πολύ σύντομη. Παρ’ όλο που τη μαύρη 7ετία την έζησα και θα είχα να πω πολλά. Εξάλλου ουκ ολίγα απ’ όσα είδα κι έπαθα, είναι γραμμένα στα βιβλία μου. (Στο «ρεπορτάζ κάτω από τις ερπύστριες» και στο «Κόντρα στη Χούντα»). Επομένως, όσο πιο συνοπτικά, θα αναφερθώ, στο κομματικό όργανο, που εντάχθηκα και στον τομέα που ανέλαβα.

Στην ΕΔΑ μετά την αποφυλάκισή μου το 1966, ήμουν στο γραφείο της Αθήνας, υπεύθυνος διαφώτισης . Και έχω να το λέω από τότε: Φταίμε κι εμείς. Γιατί είχαμε το νού μας στις επικείμενες εκλογές. Και δεν είδαμε τη χούντα που παραμόνευε. Από το «σαρωτικό» εγχείρημα των συλλήψεων, τη νύχτα και το πρωί της επάρατης 21ης Απρίλη 1967, είχαμε μείνει λίγοι, που δεν πιαστήκαμε. Όλα σχεδόν τα μεγάλα στελέχη της ΕΔΑ και του ΚΚΕ με τις χιλιάδες των άλλων, συγκεντρώνονταν στον Ιππόδρομο και έπαιρναν την άγουσα για τη Γιούρα. Στην Αθήνα, από τα μέλη της ΚΕ του κόμματος που είχαν γλιτώσει-πιάστηκαν λίγο αργότερα. Ήταν η Λούλα Λογαρά και ο Λευτέρης Σεφέρης. Το κακό όμως γενικότερα ήταν ότι Οργανώσεις του ΚΚΕ στην Ελλάδα δεν υπήρχαν. Είχαν συγχωνευτεί στην ΕΔΑ. Και τα λεγόμενα «στηρίγματα», που αποφασίστηκε να γίνουν, ούτε έγιναν ούτε ακούστηκαν. Τώρα μάλιστα, που το ΚΚΕ ήταν τόσο αναγκαίο και απαραίτητο, όσο ποτέ.

Με πρωτοβουλία της Λούλας Λογαρά και του Νίκου Κυριακίδη προχωρήσαμε στην ανασυγκρότηση της ΚΟΑ. Συγκροτήθηκε το Γραφείο της. Με γραμματέα τον Κυριακίδη. Και μέλη τον Γιάννη Γιάνναρη, τον Γιάννη Νικολόπουλο κι εμένα. Λίγο αργότερα και τον Χρήστο Λογαρά, όταν τον βρήκαμε. Σ’ εμένα στον καταμερισμό έλαχε ο Παράνομος Τύπος. Η «Αδούλωτη Αθήνα». Ένα πρώτο σχέδιο, που σκαρφίστηκα, ως όργανο της ΕΔΑ της Αθήνας και το έστειλα τους άρεσε. Με ειδοποιεί ο Κυριακίδης και το κάναμε όργανο της ΚΟΑ του ΚΚΕ. Το πρώτο φύλλο θα κυκλοφορούσε τον Αύγουστο. Αλλά ατυχήσαμε.

Στους Αμπελοκήπους, στην οδό Σεβαστουπόλεως, βρίσκω τον ανάπηρο σύντροφο Ανδρέα Δάμπαση, που ανέλαβε να το εκδόσει. Μόλις ανταμώσαμε μου λέει: «Με παρακολουθάνε». Του λέω: «πάμε να φύγουμε». Μου λέει: «τον άλλον τι να τον κάνω;». Λίγα μέτρα πιο πάνω είχε ραντεβού και με έναν οικοδόμο. Του λέω: «Πες του να φύγει» . Του έκανε νόημα. Κι εκείνος έφυγε. Τον ακολουθεί , ο ένας μπάτσος με πολιτικά. Κάπως βιαστικά φεύγουμε κι εμείς. Βγήκαμε στην Κηφισίας. Βρίσκουμε ένα σταματημένο ταξί. Μας λέει ο οδηγός «είναι καπαρωμένο». Προχωράμε με γρήγορο βήμα προς τα πάνω. Ο σύντροφος ζορίζεται. Κατά πόδας, λαχανιασμένος, μας ακολουθάει ο άλλος μπάτσος με πολιτικά. Κάποτε μας φτάνει στα πέντε μέτρα. «Σταματάτε» μας λέει. Πιάνει τον Δάμπαση. Εγώ του ξεφεύγω. Το βάζω στην τρεχάλα και στρίβω στο στενό. «Αν μου ρίξει, λέω, χαλάλι του». Γλύτωσα… Ο ανάπηρος σύντροφος βρέθηκε στη Λέρο. Η «Αδούλωτη Αθήνα» κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβρη.

Με τη 12η ολομέλεια του 1968 ήρθε η μεγάλη δοκιμασία. Εμείς μείναμε ακλόνητοι. Το Γραφείο της ΚΟΑ, με γραμματέα τον Γιάννη Γιάνναρη -ο Κυριακίδης είχε πιαστεί- πήρε τη θέση του κόμματος. Ενώ το Γραφείο του Εσωτερικού, Δρακόπουλος, Μπριλάκης, Νίκος Καράς κλπ. πήγαν με την διασπαστική, αναθεωρητική ομάδα Παρτσαλίδη, Ζωγράφου, Δημητρίου. Προσπάθησαν μάλιστα στην αρχή και να μας παραπλανήσουν. Ότι «δεν είναι με κανέναν». Εκείνη τη στιγμή, μπορούμε να πούμε, ότι και η «Αδούλωτη Αθήνα» στάθηκε στο ύψος της. Βοήθησε το κόμμα. Στο υπ’ αριθμόν 7 έκτακτο φύλλο, δημοσιεύσαμε ανακοίνωση της ΚΟΑ που τασσόταν με τη 12η Ολομέλεια. Το κείμενο μεταδόθηκε και από τη «Φωνή της Αλήθειας», τη Μόσχα και άλλους ΡΣ. Δημοσιεύτηκε και σε εφημερίδες και περιοδικά. Έγινε ευρύτατα γνωστό. Και δημιούργησε ενθουσιασμό τόσο στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό. Ιδιαίτερα όμως στα μέλη του Κόμματος και στους πολιτικούς κρατούμενους. Πόσο μάλλον, όταν εντός ολίγων ημερών κυκλοφορήσαμε και τον «Ριζοσπάστη», όργανο της ΚΕ του ΚΚΕ.

Η έκδοση του «Ριζοσπάστη» ήταν πρωτοβουλία του Γιάννη Νικολόπουλου. Έγραψε τα κείμενα και τα τύπωσε σε δικό του μηχανισμό. Φοβούμενος, όπως μας είπε, μη μας προλάβουν οι διασπαστές. Και πάρουν τον «Ριζοσπάστη» όπως έκαναν και με την ΚΟΜΕΠ. Η έκδοση, πάντως του «Ριζοσπάστη», ήταν ένα μεγάλο βήμα μπροστά. Έδινε μεγαλύτερο κύρος στην όλη προσπάθειά μας. Όσο μάλιστα προχωρούσε συνεχώς βελτιούμενος. Και πλουτίζοντας τη θεματογραφία του. Με την ίδρυση της ΚΝΕ βγήκε και ο «Οδηγητής» που ήταν κατάκτηση και σημαία για τη νεολαία.

Το σπουδαίο είναι ότι παρά τα χτυπήματα και τη σύλληψη τη δική μας, τέλος Νοέμβρη 1968 ο «Ριζοσπάστης» και τα άλλα έντυπά μας δεν σταμάτησαν να βγαίνουν. Άλλοι σύντροφοι μας αντικατέστησαν. Νίκος Καλούδης, Αντώνης Καλαμπόγιας, Ζήνων Ζορζοβίλης, Στρατής Τσαμπής, Κώστας Λίτσας, Στέφανος Παπαγεωργάκης, Μήτσος Στολίδης, Στέλιος Μπεβεράτος και ο Μπάμπης Γκολέμας που προχτές μας άφησε «γειά»… Δεν πρέπει να ξεχάσω τις συντρόφισσες Κική Μίχου, Κούλα Κωνσταντινίδου κ.α. που μας βοήθησαν πολύ. Να σημειώσω ακόμα, απ’ ότι ξέρω, παρά τις συλλήψεις τα τυπογραφεία μας δεν ανακαλύφτηκαν.

Μετά τη χούντα, όπως έγραφα σε άρθρο στο Ριζοσπάστη στις 25/9/1975: «Με τα 67 παράνομα φύλλα του ο «Ρ» έγραψε ηρωική ιστορία. Βγήκε μέσα από τη μαύρη 7ετία ματωμένος, μα άτρωτος. Άντεξε στη μεγάλη δοκιμασία, μαζί με το κόμμα του».

Σ’ εκείνη την κρίσιμη περίοδο, της παρανομίας, θέλω να προσθέσω. Μεγάλη κι αποφασιστική, για το ΚΚΕ και γενικότερα, ήταν: Η θέση υπέρ της 12ης Ολομέλειας, με γράμματά τους, και τα ονόματά τους, από τις εξορίες και φυλακές, μελών της ΚΕ του ΚΚΕ και ανώτερων στελεχών. Χαρίλαου Φλωράκη, Κώστα Λουλέ, Γιώργου Τρικαλινού, Στέφανου Παπαγιάννη, Ρούλας Κουκούλου, Μίνας Γιάννου, Αύρας Βλάση-Παρτσαλίδη κ.ά. Επίσης η τοποθέτηση των 905 μεσαίων και κατώτερων στελεχών από το στρατόπεδο Λακκί Λέρου. Είχαμε πιαστεί εμείς, μεταφερθήκαμε από τη Γενική Ασφάλεια, στις Φυλακές Αβέρωφ κι ακούσαμε από το παράνομο ραδιοφωνάκι μας, τη «Φωνή της Αλήθειας» να μεταδίδει το γράμμα τους και τα ονόματά τους. Πανηγυρίσαμε το γεγονός. Και στις κόντρες μας με τους «Εσωτερικούς» συγκρατούμενους μας, το χαρακτηρίζαμε «Βόμπα 900σίων Μεγατόνων».

Συντρόφισσες, σύντροφοι και φίλοι, αυτά και για σήμερα και για αύριο για το κόμμα μας στο δύσκολο ανηφορικό δρόμο του. Αλλά και για την εφημερίδα μας, τον «Ριζοσπάστη», όργανο της ΚΕ του ΚΚΕ, στο ξεπέρασμα των δυσκολιών. Μας δίνουν δύναμη, θάρρος και αισιοδοξία. Θα νικήσουμε. Το μέλλον είναι δικό μας.

 

Share This Post | Μοιραστείτε αυτο το αρθρο

You must be logged in to post a comment Login