VASILIOS GIKAS -Oικονομολογος Αθηνα

Το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο.

Το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο.
Decrease Font Size Increase Font Size Text Size Print This Page

Το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο αποτελεί ένα από τα πιό όμορφα Χριστουγεννιάτικα Έθιμα. Σε κάθε σπίτι έχει καθιερωθεί ο στολισμός του. Οι συμβολισμοί και τα νοήματά του πολλά. 

Ο χαρακτηρισμός του ως Γερμανικό Έθιμο είναι αρκετά αυθαίρετος καθώς οι μαρτυρίες που έχουμε, σύμφωνα με χειρόγραφα κείμενα, δείχνουν ότι η ύπαρξη του δέντρου ως Εορταστικό Σύμβολο χάνεται στα βάθη των αιώνων.
Η Παράδοση να στολίζονται δέντρα ή κομμάτια δέντρων υπήρχε σε όλες τις Θρησκείες από την Αρχαιότητα. Η λατρεία κι ο στολισμός του δέντρου έρχεται από την Αρχαιότητα, στη λατρεία της Κυβέλης αλλά και σε πέρα πολλές άλλες αναφορές που έχουμε από τα ιστορικά κείμενα γι’ αυτόν το στολισμό.
Στη Χριστιανική Θρησκεία τον 4ο αιώνα καθιερώθηκε η 25η Δεκεμβρίου ως ημέρα εορτασμού της Γέννησης του Χριστού και τον 8ο αιώνα στολίστηκε το πρώτο χριστουγεννιάτικο δέντρο που ήταν έλατο. Η επιλογή του έλατου έγινε από τον γιό Βονιφάντιο, γιά να σβήσει την Ιερότητα που απέδιδαν μέχρι εκείνη τη στιγμή, ως κατάλοιπο της Ειδωλολατρίας, στη δρυ, έτσι το έλατο έγινε Χριστιανικό Σύμβολο των Χριστουγέννων. Κάθε 25 Δεκεμβρίου γιορτάζονταν τα Σατουρνάλια στην Μνήμη του θεού Σατούρνο, του Κρόνου. Στα Σατουρνάλια, οι Ρωμαίοι στόλιζαν διαφόρων ειδών δέντρα με κεριά και άλλα στολίδια (πιθανότητα καρύδια, φαγώσιμα κ.λ.π.). Αποτελεί τον πρόδρομο της γιορτής των Χριστουγέννων, που με διάφορες προσθήκες και παραλλαγές θέλησαν να προσδώσουν στην γιορτή χριστιανικό περιεχόμενο, ώστε ν’ απομακρυνθεί και να ξεχαστεί στα βάθη των αιώνων η παγανιστική της προέλευση. Από, το 336 μ.Χ. η 25η Δεκεμβρίου καθιερώθηκε ως ημερομηνία γέννησης του Χριστού και ταυτόχρονα σηματοδοτούσε την αλλαγή του χρόνου.
Στη Βόρεια Ευρώπη οι Βίκινγκς χρησιμοποιούσαν το δέντρο στις Τελετές τους ως σύμβολο Αναγέννησης, που σηματοδοτούσε το τέλος του Χειμώνα, τον ερχομό της Άνοιξης και της Αναγέννησης της Μητέρας Φύσης. Στην Αρχαία Αγγλία, όπως και στην Γαλλία, οι Δρυίδες στόλιζαν με φρούτα και κεριά βελανιδιές προς τιμήν των Θεών τους.
Σύμφωνα με την Αγγλική Παράδοση αυτός που καθιέρωσε το Χριστουγεννιάτικο δέντρο ως Σύμβολο ήταν ο Άγγλος Ιερομόναχος Άγιος Βονιφάτιος. Ο Άγιος παρευρίσκονταν σε μία Τελετή παγανιστών, οι οποίοι σύμφωνα με την Παράδοση επρόκειτο να θυσιάσουν ένα παιδί κάτω από μία βελανιδιά. Ο Ιερομόναχος θέλοντας να σώσει το παιδί και να σταματήσει την Τελετή έδωσε μία γροθιά στη βελανιδιά. Αμέσως ξεπήδησαν φλόγες και τύλιξαν το δέντρο, ήταν το δέντρο της ζωής και αναπαριστούσε τη ζωή του Χριστού.
Οι Παραδόσεις των Λαών δεν τελειώνουν εδώ. Μιά άλλη Ιστορία θέλει τον Μαρτίνο Λούθηρο να είναι ο Εισηγητής του Χριστουγεννιάτικου Δέντρου. Σύμφωνα με τον Θρύλο, ο Λούθηρος κάνοντας βόλτα σ’ ένα δάσος ένα χειμωνιάτικο βράδυ με ξαστεριά μαγεύτηκε από το παιχνίδι των δέντρων με τ’ αστέρια, τα οποία φαίνονταν λες και ήταν κολλημένα σαν στολίδια πάνω στα φύλλα. Ο Ιδρυτής του Προτεσταντισμού έκοψε ένα μικρό δεντράκι και φέρνοντάς το σπίτι του αντικατέστησε τ’ αστέρια με κεριά. Οι Γερμανοί φαίνεται ότι ήταν οι πρώτοι οι οποίοι έβαλαν το Χριστουγεννιάτικο δέντρο σπίτι τους. Το διακοσμούσαν με καρύδια, μπισκότα και κάθε είδους φαγώσιμα και κεριά, θέλοντας να συμβολίσουν τα Θεία Δώρα που έκαναν οι Μάγοι στον νεογέννητο Χριστό. Το 1650 υπάρχει μιά αναφορά γιά Χριστουγεννιάτικο Δέντρο που στήθηκε στο Στρασβούργο κι ήταν στολισμένο με τριαντάφυλλα από χρωματιστά χαρτάκια, γλυκίσματα και ζαχαρένια ανθρωπάκια.
Το 1830 Γερμανοί Μετανάστες εισήγαγαν το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο στην Αμερική και στις Αποικίες που κατοίκησαν. Την πρώτη μαρτυρία δημοσίας εμφάνισης δέντρου την έχουμε στην Πενσιλβανία των Η.Π.Α., όπου υπήρχαν πολλοί Γερμανοί Μετανάστες. Οι άλλες Εθνότητες στην Αμερικανική Επικράτεια δεν δεχόντουσαν το δέντρο ως σύμβολο Χριστουγέννων, καθώς το θεωρούσαν Παγανιστικό Έθιμο. Αυτό θα γίνει μετά το 1840 όπου η Αμερικάνικη Κοινότητα θ’ αρχίσει να δέχεται το δέντρο ως σύμβολο της Γιορτής. Τα στολίδια του είναι κυρίως φρούτα, μπισκότα, καρύδια, ζαχαρωτά και άλλα φαγώσιμα. Η εφεύρεση του ηλεκτροφωτισμού θα προσδώσει στο δέντρο μεγαλοπρέπεια, με τα λαμπιόνια να το φωτίζουν θεαματικά. Το 1882, το πρώτο ηλεκτρικά φωτισμένο Χριστουγεννιάτικο Δέντρο του Κόσμου στολίστηκε στην πόλη της Νέας Υόρκης, στην κατοικία του Έντουαρντ Τζόνσον, ενός Συναδέλφου του Εφευρέτη Άλμπα Τόμας Έντισον. Τα πολύχρωμα φωτάκια, όπως και τα πλαστικά στολίδια, αργούσαν ακόμα.
Στην Αγγλία ο Ντίκενς θ’ αποδώσει στη Γιορτή, μέσω των Μυθιστορημάτων του, την παλιά της μεγαλοπρέπεια. Σε όλα τα χριστουγεννιάτικα Μυθιστορήματά του, το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο έχει περίοπτη θέση κι αν έχει καθιερωθεί ως τις μέρες μας αυτό, ίσως και να οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο έργο του Άγγλου Συγγραφέα.
Το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο έκανε την πρώτη του εμφάνιση στον Ελλαδικό χώρο το 1833. Το έφερε ο Όθων ως Γερμανικό Έθιμο και το πρώτο έλατο στολίστηκε στ’ Ανάκτορα του Ναυπλίου, όπου οι κάτοικοι έκαναν ουρές γιά να το θαυμάσουν. Ωστόσο, το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο άρχισε να καθιερώνεται σε όλα τα Ελληνικά σπίτια από το 1950 και μετά. Ο Πρόδρομος του Χριστουγεννιάτικου Δέντρου στην Ελλάδα είναι το Παραδοσιακό Χριστόξυλο. Αυτό το συναντάμε κυρίως στα χωριά της Βορείου Ελλάδος. Κάθε Χριστούγεννα ο Πατέρας ή ο Παππούς κάθε Οικογένειας ψάχνει στα δάση ή στα χωράφια ένα μεγάλο γερό κούτσουρο από πεύκο ή ελιά κυρίως, όπου θα μπει στο τζάκι και θα καίει όλο το 12ήμερο των Γιορτών, από τα Χριστούγεννα ως τα Φώτα. Το Χριστόξυλο, σύμφωνα με τις αντιλήψεις, καθαρίζει την παλιά καπνιά του τζακιού και φέρνει την καλοτυχία. Κύρια όμως ευεργεσία που παρέχει στο σπίτι είναι η Προστασία του Νοικοκυριού από τα παγανά ή καλικάντζαρους που μπαίνουν στο σπίτι από τις καμινάδες και κλέβουν ή κάνουν ζημιές στο Νοικοκυριό. Η Παράδοση λέει πως καίγοντας το Χριστόξυλο ζεσταίνεται ο Χριστός στην κρύα σπηλιά της Βηθλεέμ. Οι Νοικοκυραίοι είναι υποχρεωμένοι να κρατάνε την φωτιά ως τα Φώτα, όπου κι αποσύρονται τα παγανά κάτω από τη γη και σταματάνε οι επιδρομές στα σπίτια.
Το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο καθιερώθηκε εξ ολοκλήρου και μαζί με τον Άη Βασίλη είναι ένα από τα κύρια χριστουγεννιάτικα εφέ. Ολόκληρες φάρμες με δέντρα τα οποία προορίζονται γιά πώληση τα Χριστούγεννα υπάρχουν στις Πολιτείες των Η.Π.Α. Η εποχή του πλαστικού αντικατέστησε το φυσικό δέντρο με ψεύτικο αλλά αρκετά πειστικό.
Αναμφισβήτητα το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο αποτελεί ένα από τα πιό όμορφα Χριστουγεννιάτικα Έθιμα. Σε κάθε σπίτι έχει καθιερωθεί ο στολισμός του. Οι συμβολισμοί και τα νοήματά του πολλά. Στην βάση του τοποθετείται συνήθως μία Φάτνη που αναπαριστά τη γέννηση του Χριστού, ενώ στην κορφή υπάρχει το αστέρι της Βηθλεέμ που οδήγησε τους Μάγους στο Θείο Βρέφος.

Share This Post | Μοιραστείτε αυτο το αρθρο

You must be logged in to post a comment Login