©Mynima-Hellas.com

Η Διοτίμα (αυτή που τιμά τον Δία).

Η Διοτίμα (αυτή που τιμά τον Δία).
Decrease Font Size Increase Font Size Text Size Print This Page

Ο Μύθος της Διοτίμας είναι ένας από τους δυό ερωτικούς Μύθους του Πλάτωνος (o Μύθος του Αριστοφάνη) που αναφέρεται στο Πλατωνικό έργο Συμπόσιο, είναι η μόνη Γυναίκα που αναφέρεται στο Ανδροκρατούμενο Συμπόσιο.

Αρθρο του Βασίλη Γκίκα ,

Ο Μύθος της Διοτίμας είναι ένας από τους δυό ερωτικούς Μύθους
του Πλάτωνος (o Μύθος του Αριστοφάνη) που αναφέρεται στο Πλατωνικό έργο
Συμπόσιο, είναι η μόνη Γυναίκα που αναφέρεται στο ανδροκρατούμενο Συμπόσιο.

Ο Μύθος της Διοτίμας είναι ένας από τους δυό ερωτικούς Μύθους του Πλάτωνος (o Μύθος του Αριστοφάνη) που αναφέρεται στο Πλατωνικό έργο Συμπόσιο, είναι η μόνη Γυναίκα που αναφέρεται στο Ανδροκρατούμενο Συμπόσιο. Η Διοτίμα (αυτή που τιμά τον Δία) κι η Πυθαγόρειος Αριθμοσοφία. Ο Μύθος της Διοτίμας είναι ένας από τους δυό ερωτικούς Μύθους του Πλάτωνος (o Μύθος του Αριστοφάνη) που αναφέρεται στο Πλατωνικό έργο Συμπόσιο, είναι η μόνη Γυναίκα που αναφέρεται στο ανδροκρατούμενο Συμπόσιο.
Το Συμπόσιο αποτελούσε στην Αρχαιότητα ένα ξεχωριστό είδος ανδρικής ψυχαγωγίας, με αριστοκρατικά χαρακτηριστικά: μετά το δείπνο οι Άνδρες στεφανωμένοι έπιναν μαζί (ακολουθώντας συγκεκριμένους Κανόνες), απάγγελναν Ποιήματα, συζητούσαν κι έπαιζαν παιχνίδια, ενώ στην αρχή και στο τέλος του Συμποσίου έκαναν σπονδές κι έψελναν Ύμνους προς Τιμή των Θεών. Το σκηνικό ενός τέτοιου Συμποσίου χρησιμοποίησε ο Πλάτων γιά το δικό του έργο, το 384 π.Χ. Οργανωτής υπήρξε ο Τραγικός Ποιητής Αγάθων κι αφορμή η νίκη του στα Λήναια του 416 π.Χ. Θέμα της Συζήτησης, στο πλαίσιο του Συμποσίου, την οποία αναδιηγείται στην αρχή του Διαλόγου ο Απολλόδωρος, όπως του την είχε αφηγηθεί κάποιος Αριστόδημος που ήταν παρών, είναι ο Έρωτας. Οι Συνδαιτυμόνες αναλαμβάνουν να παρουσιάσουν -ο καθένας κατά τη δική του αντίληψη και με τον δικό τον τρόπο- το θέμα. Μετά τους Λόγους του Φαίδρου και του Παυσανία, που είναι γνωστοί μόνο από τους Διάλογους του Πλάτωνος, ακολουθεί ο Ιατρός Ερυξίμαχος, ο Κωμικός Ποιητής Αριστοφάνης, ο Αγάθων και στο τέλος ο Σωκράτης, του οποίου ο Λόγος αποτελεί την κορύφωση της Συζήτησης. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Σωκράτη, οι απόψεις που θα εκθέσει αποτελούν αναπαραγωγή των όσων του είχε αναπτύξει η Διοτίμα, η Ιέρεια από τη Μαντίνεια, όταν ο Σωκράτης είχε ισχυρισθεί ότι ο Έρωτας είναι μεγάλος κι ωραίος Θεός. Στη Συζήτηση μεταξύ Σωκράτη και Διοτίμας, η Διοτίμα, αφού έχει αποδείξει στον Σωκράτη ότι ο Έρως δεν είναι Θεός, εκθέτει τη δική της άποψη. Την αφορμή δίνει η ερώτηση του Σωκράτη γιά τη φύση του Έρωτα. Η Διοτίμα ανακοινώνει στον Σωκράτη ότι θα του αποκαλύψει και θα του διδάξει τους Αναβαθμούς του Έρωτα, οι 7 Αναβαθμοί του Έρωτα είναι τα στάδια του Έρωτα που οδηγούν στην Αναβάθμιση της Ψυχής, τον τρόπο που θα μπορούσε ένας Άνθρωπος να κατανοήσει ότι εκτός από τον Σαρκικό Έρωτα, που βρίσκεται στον πρώτο ερωτικό Αναβαθμό, θα μπορούσε σταδιακά να εισχωρήσει στον Πλατωνικό Έρωτα της Φιλοσοφίας, με αποτέλεσμα ν’ αναβαθμίσει την ψυχή του. Αγαπητέ Σωκράτη, θα σου παρουσιάσω τους Αναβαθμούς του Έρωτα στους οποίους εύχομαι να έχεις ήδη μυηθεί. Αυτοί οι Αναβαθμοί του Έρωτα οδηγούν στην τελειότητα κι αντιστοιχούν στον Ανώτατο Βαθμό Μύησης του Επόπτη των Ελευσινίων Μυστηρίων. Με σκοπό να σου εξηγήσω τον τρόπο λειτουργίας αυτής της Μυστηριακής Διαδικασίας σου, σου αποκαλύπτω τις ακόλουθες πληροφορίες: Αν κατορθώσεις να συμμετάσχεις σωστά σε αυτήν την διαδικασία, δεν πιστεύω ότι θα υπάρχει κάποιος άλλος που θα μπορούσε να συγκριθεί πλέον μαζί σου. Εγώ λοιπόν θα μιλήσω επάνω σε αυτά τα θέματα κι έχω την προθυμία να μην παραλείψω καμία λεπτομέρεια. Θα προσπαθήσω μάλιστα να σε βοηθήσω ν’ ακολουθήσεις αυτήν τη διαδικασία των Αναβαθμών, αν βεβαίως θα επιθυμούσες κι εσύ το ίδιο. Καταρχήν, κάποιος που επιθυμεί ν’ ακολουθήσει σωστά αυτήν τη διαδικασία, θα πρέπει να ξεκινήσει τις προσπάθειές του από την νεανική του ηλικία, με αφορμή την ερωτική διάθεση που θα αισθανθεί γιά ένα ωραίο σώμα και καταρχήν βεβαίως, απαραίτητη προϋπόθεση είναι να υπάρχει ένας σωστός Καθοδηγητής. Αυτός θα κατευθύνει τον νέο που αισθάνεται την ερωτική διάθεση γιά κάποιο ωραίο σώμα, να περιοριστεί σε αυτό το συγκεκριμένο σώμα ενός και με βάση αυτό το αντικείμενο να προσπαθήσει να βάλει στο μυαλό του όλες τις καλύτερες σκέψεις που θα μπορούσε να διανοηθεί βλέποντας αυτό το σώμα. Στη συνέχεια, γιά ν’ ανέλθει στον δεύτερο Ερωτικό Αναβαθμό, θα πρέπει αυτός ο νέος να κατανοήσει, ότι το κάλλος του σώματος γιά το οποίο έχει αισθανθεί ερωτική διάθεση, δεν είναι μοναδικό, αλλά θα μπορούσε να συναντήσει αυτό το κάλλος και σε κάποιο άλλο σώμα, σαν να ανήκαν αυτά τα δύο σώματα σε αδέλφια κι εφόσον η επιδίωξη του νέου θα επικεντρώνεται στην εξωτερική εμφάνιση του κάλλους, θα πρέπει να καταλάβει ότι είναι παράλογο πως μόνο το σώμα ενός Ανθρώπου θα μπορούσε να διαθέτει ένα τέτοιο κάλλος, διότι ανάλογη εξωτερική ομορφιά θα μπορούσε να συναντήσει και στα σώματα πολλών άλλων Ανθρώπων. Αφού κατανοήσει αυτήν την ευρύτατη διάδοση του σωματικού κάλλους, θα πρέπει να αισθάνεται εξίσου ισχυρή ερωτική διάθεση και θαυμασμό γιά όλα τα σώματα που ικανοποιούν αυτά τα κριτήρια του εξωτερικού κάλλους. Αν όμως περιοριστεί στο να θαυμάζει ένα και μόνο ωραίο σώμα, θα πρέπει να κατανοήσει ότι αυτό θα προκαλέσει ζημιά στην ψυχή του και θα πρέπει να θεωρεί τον εαυτό του ότι, αν δεν μπορεί να δει το γενικότερο κάλλος, θα βρίσκεται σε μειονεκτική θέση. Μετά από αυτήν την διαδικασία, μπορεί να προχωρήσει στον τρίτο Ερωτικό Αναβαθμό και ν’ αντιληφθεί ότι το κάλλος που βρίσκεται στις ψυχές των Ανθρώπων έχει πολλή μεγαλύτερη αξία από το σωματικό κάλλος. Διότι πρέπει να καταλάβει ότι το άνθος μίας ψυχής, ακόμα κι όταν αυτό είναι ένα μικρό μπουμπούκι, διαθέτει μεγαλύτερο κάλλος, σε σχέση με την πιό τέλεια σωματική ομορφιά. Κατά αυτόν τον τρόπο θα πρέπει ν’ αρκεστεί στο γεγονός ότι βρήκε έναν Άνθρωπο με τέτοιο ψυχικό κάλλος και ν αφοσιώνει τον Έρωτά του σ’ ένα τέτοιο Άτομο, όπως και να φροντίζει γιά όλες τις Ανάγκες αυτού του Ανθρώπου και να εξυμνεί τα ψυχικά του χαρίσματα. Επίσης, θα πρέπει να ψάχνει να βρει ποιά είναι τα χαρίσματα αυτού του Ανθρώπου, τα οποία έχουν την ικανότητα να βελτιώσουν την ψυχική καλλιέργεια ενός νέου. Εισερχόμαστε στον τέταρτο Ερωτικό Αναβαθμό: Έτσι τελικά θα αισθανθεί την ανάγκη να κατανοήσει το ιδιαίτερο κάλλος που μπορεί να εκφραστεί μέσω των Ανθρωπίνων Δραστηριοτήτων και κατεξοχήν το κάλλος που περιέχεται μέσα στις εμπνευσμένες Νομοθεσίες και να εξετάσει οτιδήποτε έχει στενή σχέση με αυτές τις Δραστηριότητες και τότε να κατανοήσει ότι το κάλλος που αφορά το σώμα ενός Ανθρώπου είναι ασήμαντο μπροστά σε αυτά τα μεγέθη του Πνευματικού Κάλλους. Εισερχόμαστε στον πέμπτο Ερωτικό Αναβαθμό: αφού εξετάσει όλο το φάσμα των Δραστηριοτήτων και συμπεριλάβει επιπλέον και την εξέταση των Καλλιτεχνικών Δραστηριοτήτων, εισερχόμαστε στον έκτο Ερωτικό Αναβαθμό: μπορεί πλέον να προχωρήσει στην έρευνα του κάλλους που βρίσκεται μέσα στις Επιστήμες και τότε θα κατανοήσει ότι έχει φτάσει ήδη σε πολύ υψηλά επίπεδα ενατένησης του Θείου Κάλλους, που αν τα συγκρίνει με την αναζήτηση του κάλλους ενός σώματος, να θεωρήσει αυτήν την αναζήτηση σαν μία ζητιανιά. Δηλαδή θα εμφανιζόταν σαν ζητιάνος αν περιόριζε την αγάπη του στην εξωτερική ομορφιά ενός νέου Ανθρώπου ή στο Ψυχικό Κάλλος ενός Ανθρώπου ή ακόμα και στην καλλιτεχνική αξία ενός πολύ σπουδαίου Έργου Τέχνης και ν’ αποδεικνύεται κατά αυτόν τον τρόπο ότι συμπεριφέρεται με ανοησία και μικροπρέπεια. Αλλά επειδή έχει ήδη ασκηθεί πλέον σε μεγάλο βαθμό στην εκτίμηση του κάλλους κι επειδή είναι πλέον σε θέση να εκφράζεται γιά το κάλλος με πολλούς, άξιους και μεγαλοπρεπείς τρόπους και να προχωρεί ακόμα σε άφθονες Φιλοσοφικές Εκτιμήσεις, μέχρι του σημείου με αυτόν τον τρόπο ν’ αποκτήσει μεγάλες Πνευματικές Δυνάμεις και ν’ αυξήσει την πνευματική του διαύγεια μέχρι του σημείου να κατανοήσει ότι μία και μοναδική είναι η Επιστήμη η οποία έχει σχέση με το απόλυτο κάλλος κι αυτή είναι η Φιλοσοφία. Τέλος, εισερχόμαστε στον 7 Ερωτικό Αναβαθμό, πρέπει να δίνουμε ιδιαίτερα μεγάλη σημασία σε αυτές τις Πνευματικές Διεργασίες που έχουν σχέση με τη Φιλοσοφία.
Ο Φιλοσοφικός Μύθος είναι Ομόζυγος κι Αντίζυγος του Λόγου. Ο Λόγος έπειτα από τη μακρινή του πορεία είναι σαν να έχει ανάγκη από τον Μύθο γιά να δώσει μορφή σε κάτι, που αυτός μάταια μοχθούσε να τυποδέσει. Ο Μύθος έρχεται να πάρει επάνω του έργο ακατόρθωτο από τον Λόγο που δεν μπορεί να περιαδράξει και να το σφίξει μέσα στα όρια του: ν’ αποπερατώσει με το δικό του τρόπο τον Διάλογο, αφού ο Λόγος δεν έχει τέλος. Η Ακολουθία του Λόγου προχωρεί από το ένα Αίτιο στο άλλο, από τη μιά Υπόθεση στην άλλη, ώσπου φθάνει στην Πρώτη Αρχή, στο Ανυπόθετο. Τούτο το Ανυπόθετο όμως η Λογική Ερμηνεία δεν μπορεί ποτέ να το φανερώσει, διότι στην ουσία του είναι άφατο.

Γι’ αυτό τον Πλατωνικό Μύθο τον συναντάμε ή στη μέση ή στο τέλος του Διαλόγου, ποτέ εκεί που η Διαλεκτική δεν έχει ανοίξει ακόμα. Ο Φιλοσοφικός Μύθος έρχεται να ερμηνεύσει το ανερμήνευτο, να ιστορήσει το ανιστόρητο και να χρονώσει το άχρονο. Η Διοτίμα (αυτή που τιμά τον Δία) ήταν Ιέρεια (ήταν η Ιέρεια που έκανε τον Καθαρμό των Αθηναίων μετά τον Λοιμό του 429 π.Χ.) από τη Μαντίνεια της Αρκαδίας, αναφέρεται στο Πλατωνικό Συμπόσιο ως σοφή Γυναίκα, ήταν Προφήτις και Φιλόσοφος, που δίδαξε στον Σωκράτη, καθ’ ομολογίαν του ιδίου, τα Μυστήρια του Έρωτος (Ο Έρως Δαίμων μέγας εστί), ως Πόθου κι ως Κινήτρου γιά το Ωραίο και το Αληθινό.

Γιά να καθορίσει ποιά είναι τα γνωρίσματά του Έρωτα, ο Σωκράτης στο Συμπόσιο του Πλάτωνα, κατέφυγε σε μία συνομιλία του με τη Διοτίμα. Αυτή υποστήριζε ότι ο Έρωτας είναι ένας Δαίμονας, που, ως γιός του Πόρου και της Πενίας, είναι γεμάτος αντιφάσεις, στοχεύει, ωστόσο, στην παντοτινή κατοχή του Αγαθού, επιδιώκει την Αθανασία. Σωκράτης: Μα σου το είπα, Διοτίμα και προ ολίγου, αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που ήλθα κοντά σου, επειδή κατάλαβα πως χρειάζομαι διδασκαλία.

Λέγε μου λοιπόν και τούτου του φαινομένου την εξήγηση και των άλλων των σχετιζομένων με τον έρωτα. Διοτίμα: Λοιπόν, εφ’ όσον η πεποίθησή σου είναι ότι Φυσικό Αντικείμενο του Έρωτος είναι εκείνο το όποιο πολλάκις από κοινού διαπιστώσαμε, δεν πρέπει να εκπλήττεσαι. Διότι κι σε αυτήν την περίπτωση, όπως κι εκεί, για τον ίδιο λόγο επιδιώκει η θνητή Φύση, όσον είναι δυνατόν, να είναι αιώνα κι αθάνατη. Δυνατόν δε της είναι κατά τούτο μόνο τον τρόπον, διά της Αναπαραγωγής, με το ν’ αφήνει πάντοτε στου παλαιού τη θέση ένα νέο παρόμοιο. Άλλωστε κι εις ό,τι ονομάζομε Ενότητα Ατομικής Ζωής κι Υπάρξεως εκάστου Εμψύχου Όντος, π.χ., ένας Άνθρωπος από την παιδική του ηλικία μέχρις ότου γίνει γέρων, θεωρείται πως είναι ο ίδιος, όχι αυτός, μολονότι δεν έχει ποτέ τα ίδια συστατικά στον οργανισμό του, εν τούτοις λέμε πως είναι ο ίδιος, ενώ διαρκώς ανανεώνεται κι αποβάλλει μερικά, στις τρίχες, στη σάρκα, στα οστά, στο αίμα, σε ολόκληρο γενικώς το σώμα.

Όχι μόνον στο σώμα, αλλά και στην ψυχή, οι τρόποι, τα Ήθη, οι αντιλήψεις, οι επιθυμίες, οι ηδονές, οι λύπες, οι φόβοι, τίποτε από αυτά δεν παραμένει αναλλοίωτο σε κάθε Άτομο, αλλά άλλα μεν γεννώνται, άλλα δε χάνονται. Πολύ δε περισσότερο παράδοξο είναι ότι κι οι Γνώσεις, όχι μόνον άλλες μας έρχονται κι άλλες μας αφήνουν και ποτέ δεν είμαστε οι ίδιοι ούτε ως προς τας Γνώσεις, αλλά και μία και μόνη Γνώση έχει την ιδίαν τύχη. Διότι αυτό που ονομάζομε Μελέτη, γίνεται με την προϋπόθεση ότι εξαφανίζεται η Γνώση, άλλωστε η Λησμοσύνη είναι εξαφανισμός Γνώσεως, ενώ αφ’ ετέρου η Μελέτη, εισάγουσα νέα παράσταση αντί της αποχωρούσης, διατηρεί τη Γνώση, ώστε να φαίνεται πως παραμένει η ιδία. Πράγματι μ’ αυτό μόνον το μέσον διατηρείται κάθε Θνητή Ύπαρξη, όχι με το να παραμένει αιωνίως αναλλοίωτη καθ’ όλα, όπως το Θείο, αλλά με το ν’ αφήνει κάθε τι που φεύγει και παλαιώνει, ένα’ άλλο νέο στην θέση του, όμοιο όπως αυτό.

Μ’ αυτό το τέχνασμα, Σωκράτη, έχει μέρος στην Αθανασία η Θνητή Ύπαρξη κι ως προς το σώμα κι ως προς όλα τ’ άλλα, η Αθάνατη πάλι με άλλο. Μην σου φαίνεται λοιπόν παράξενο, ότι κάθε Ύπαρξη, εμφύτως, αποδίδει σημασία στο αποβλάστημά της, χάριν της Αθανασίας, συνοδεύει τα όντα όλα ο ζήλος αυτός κι ο Έρως.
Γνώστρια της Πυθαγορείου Αριθμοσοφίας, κατά τον Ξενοφώντα, δεν ήταν άπειρη των πλέον δυσκολονόητων Γεωμετρικών Θεωρημάτων (ουκ άπειρος δυσσυνέτων διαγραμμάτων έστι). Αλλά κι ο Πρόκλος ο Λύκιος, αποκαλούμενος και Πρόκλος ο Διάδοχος (Κωνσταντινούπολη, 8 Φεβρουαρίου 412 – Αθήνα, 17 Απριλίου 485) [ήταν Νεοπλατωνικός Φιλόσοφος, ένας από τους τελευταίους, σημαντικότερους Κλασικούς Φιλοσόφους. Πρότεινε ένα από τα πιό ανεπτυγμένα Συστήματα του Νεοπλατωνισμού κι επηρέασε σημαντικά την μετέπειτα Δυτική Φιλοσοφία και την Ισλαμική Σχολή Σκέψης. Από το 450 μέχρι τον θάνατό του διηύθυνε την Ακαδημία Πλάτωνος], θεωρεί τη Διοτίμα Πυθαγορική. Πιθανότατα μυθικό πρόσωπο, το όνομα Διοτίμα είναι σήμερα δηλωτικό Φιλοσοφικών, Επιστημονικών και Κοινωνικών Αναζητήσεων σε παγκόσμια κλίμακα. Είναι επίσης δηλωτικό Δράσεων γιά την Ισότητα Ανδρών και Γυναικών.

Share This Post | Μοιραστείτε αυτο το αρθρο

You must be logged in to post a comment Login