VASILIOS GIKAS -Oικονομολογος Αθηνα

Η πολιτική στάση του Επίκουρου: Λάθε Βιώσας.

Η πολιτική στάση του Επίκουρου: Λάθε Βιώσας.
Decrease Font Size Increase Font Size Text Size Print This Page

Η
πολιτική αστάθεια κι οι δύσκολες συνθήκες δεν έπαψαν ποτέ να υφίστανται στην
πόλη των Αθηνών και στους κατοίκους της, παρά την πρόσκαιρη απελευθέρωσή τους
από τον ζυγό των Μακεδόνων.
Το 304 π.Χ. ο Κάσσανδρος πολιόρκησε ξανά την Αθήνα και την κατέλαβε. Αλλά ο
Δημήτριος ο Πολιορκητής, που μόλις είχε λύσει την πολιορκία της Ρόδου, με 330
πλοία του επιτέθηκε. Ο Κάσσανδρος ηττήθηκε και με δυσκολία διέφυγε γιά τη
Μακεδονία, ενώ ο Δημήτριος, αντί να κυνηγήσει τον Κάσσανδρο, έμεινε στην Αθήνα
γιά έναν χειμώνα διασκεδάσεων και συμποσίων.
Ένας από τους σύγχρονους του Δημήτριου, ο Ποιητής Φιλιππίδης, κατηγόρησε τον
Βασιλιά ότι είχε μετατρέψει τον Παρθενώνα σε Πορνείο, διαμένοντας στον Ιερό
Χώρο μ’ Εταίρες. Γιά μιά από αυτές τις Εταίρες, τη Λάμια, Γυναίκα εξαιρετικής ομορφιάς,
μόρφωσης κι ευφυΐας, που ήταν η επίσημη αγαπημένη του, δαπανούσε τεράστια ποσά
που έπρεπε να καλύψει η πόλη, ενώ επέβαλε να λατρεύεται η ευνοούμενή του ως
προσωποποίηση της Αφροδίτης.
Παρακολουθώντας να συμβαίνουν όλα αυτά, αλλά κι από τις προηγούμενες προστριβές
του με την Εξουσία (π.χ. όταν κινδύνεψε η ζωή του στη Μυτιλήνη), σε μιά Αθήνα
όπου οι πολιτικές αναταραχές ήταν συνεχείς, σε μιά αλλοτριωμένη και
προβληματική Κοινωνία όπου οι αντιπαραθέσεις, οι αντιπαλότητες, οι έχθρες, οι
άσκοποι ανταγωνισμοί, το μίσος κι ο φθόνος είχαν αντικαταστήσει την Ελληνική
αντίληψη γιά τη φύση των Ελληνικών Κοινωνιών της Κλασικής Περιόδου, ο Επίκουρος
πείστηκε ότι το καλύτερο θα ήταν να μείνει έξω από τη διαφθορά της πολιτικής
ζωής και ν’ αποφύγει ένα παιχνίδι, που γιά χάρη του θα έπρεπε να συμβιβάζεται
με τις λαϊκές προκαταλήψεις και να συμμετέχει, όπως οι περισσότεροι Φιλόσοφοι,
σε ένα ματαιόδοξο, γεμάτο έριδες, αγώνα δρόμου, προκειμένου να γίνει αρεστός
στους Ηγεμόνες.
Ο Επίκουρος είχε πολιτικές ανησυχίες, θεωρούσε όμως ότι από τη στιγμή που έχουν
εκφυλιστεί ο Θεσμός της Πόλης κι η έννοια του Πολίτη, παύοντας να υφίστανται
εκείνες οι προϋποθέσεις που θα εξασφάλιζαν στον Άνθρωπο τ’ απαραίτητα κι
αναγκαία Αγαθά γιά μία καλύτερη ζωή, θα ήταν πιό σοφό ν’ αποσυρθεί. Αντιλήφθηκε
ότι η πολιτική διαφθορά προκύπτει μέσα από τη ματαιοδοξία και την απληστία του
Ανθρώπου γιά Δόξα, πλούτη κι Εξουσία, πράγμα αντίθετο προς τον φυσικό του
σκοπό.
Η Εξουσία ανέκαθεν προσέλκυε τους Συκοφάντες, τους επίδοξους σφετεριστές,
δημιουργούσε έχθρες, ανταγωνισμούς και δεν μπορείς να την κερδίσεις χωρίς
δουλικότητα απέναντι στις μάζες και στους Δυνάστες. Αυτές οι αφύσικες Επιθυμίες
που μετέτρεπαν τον Άνθρωπο σε θηρίο, κάνοντάς τον να διαπράττει τα χειρότερα
εγκλήματα, μπορούσαν να αντιμετωπιστούν μόνο μέσω της Φιλοσοφίας που, κατά τον
ίδιο, ήταν ικανή να πλάσει Σκεπτόμενους, Ευδαίμονες κι Ελεύθερους Ανθρώπους,
που με την σειρά τους θα πρόσφεραν συμβατές με τη Φύση και τις Ανθρώπινες
Ανάγκες λύσεις στα προβλήματα της Κοινωνικής Συμβίωσης.
Ο Επίκουρος δεν πίστευε σε Ιδανικές Πολιτείες Μαζικής Ευτυχίας, αλλά σ’
ευτυχισμένα άτομα -που αλληλοεπιδρώντας θα μπορούσαν να συνθέσουν ένα
ευτυχισμένο σύνολο- ούτε σε απομονωμένα άτομα που αναγόρευαν την Αλήθεια τους
ως μοναδική, πράγματα που πολλοί συνεχίζουν να τα ευαγγελίζονται και στις
ημέρες μας, αλλά που, δυστυχώς γι’ αυτούς, αποδεικνύονται ανεφάρμοστα κι
ουτοπικά. Ιδέες όπως Ειρήνη, Αγάπη, Αλληλεγγύη, Ελευθερία και Δικαιοσύνη, όταν
γενικεύονται, γίνονται αόριστες και θολές έννοιες και, στην κυριολεξία, είναι
φύσει αδύνατον να επιτευχθούν.
Οι Άνθρωποι δεν είναι όλοι ειρηνικοί μεταξύ τους, διαφέρουν λόγω του χαρακτήρα
τους, των πεποιθήσεών τους και των Προσωπικών τους Συμφερόντων. Γι’ αυτό και
δεν μπορούν ν’ αγαπούν, να είναι Δίκαιοι ούτε να είναι Αλληλέγγυοι με όλους
τους Ανθρώπους. Μπορεί οι περισσότεροι να τείνουν προς αυτές, αλλά ποτέ στην
Ιστορία της Ανθρωπότητας αυτές οι Ιδέες δεν επικράτησαν μαζικά γιά το σύνολό
της. Αντίθετα, από τα Αρχαία Χρόνια, ης Ιστορία είναι γεμάτη από πολέμους με
άπειρες αφορμές κι αιτίες, ομαδικά κι ατομικά, σφαγές, ανισότητες, εκμετάλλευση
και Δουλεία, που εμφανίζεται με πολλές και διαφορετικές μορφές, σύγχρονη πλέον
ως και την εποχή μας.
Η πλατωνική θέση που μας εισάγει στις κατασκευές του νου λέγοντάς μας ότι όλες
οι Ιδέες προϋπήρχαν ως αναλλοίωτες Αλήθειες, σ’ έναν φανταστικό Κόσμο των
Ιδεών, καθώς κι η θρησκευτική αντίληψη ότι όλα τα καλά θα γίνουν πραγματικότητα
σε μιά άλλη ζωή, αποπροσανατολίζουν τους Ανθρώπους οδηγώντας τους σε αδιέξοδα
[ο Πλάτων θεωρούσε ότι σε αυτόν τον Κόσμο μόνο οι Ιδέες είναι πραγματικές. Όλα
τ’ άλλα είναι πλάνη. Οι Ιδέες, αυτές καθαυτές, είναι τα Πρότυπα, τ’ Αρχέτυπα.
Υπεράνω όλων βρίσκεται η Ιδέα του Αγαθού, που εκτός από άυλη κι αόρατη, όπως
όλες οι Ιδέες, είναι και Θεία. Αυτές οι Ιδέες δεν είναι Αφηρημένη Σκέψη, αλλά
Ουσία, που υπάρχει ανεξάρτητα από τη Σκέψη, αντικειμενικά στον Πνευματικό
Χώρο].
Όλες οι Ιδέες εξάγονται από πράγματα που έχουμε αντιληφθεί μέσω των Αισθήσεων
κι έχουμε βιώσει μέσω των Συναισθημάτων μας. Καμία δεν ενυπάρχει ως αυθύπαρκτη
Ουσία στο Σύμπαν ούτε είναι φυτεμένη στον νου εξ Αποκαλύψεως. Μέσω των
Αισθήσεων και των Συναισθημάτων επιβάλουμε τη Διάνοιά μας, έτσι ώστε να
φανταστούμε τα Συναισθηματικά Αποτελέσματα που θα έχουν επάνω μας, να
ξεχωρίσουμε το Καλό (Ηδονή) από το Κακό (Πόνο) και να επιλέξουμε εκείνες που θα
συμβάλλουν σ’ έναν Ευδαιμονικό Βίο.
Η Ελληνική αντίληψη γιά τη φύση των Ελληνικών Κοινωνιών είχε Ανθρωποκεντρικό
πρόσημο. Κοινωνίες που ήταν φτιαγμένες από τους Ανθρώπους γιά τους Ανθρώπους,
σε μία προσπάθεια να δημιουργήσουν, όχι μέσω του Ιδεατού, αλλά μέσω του
Πραγματικού, τις συνθήκες εκείνες που θ’ ανταποκρίνονταν στο Αίτημα γιά όσο το
δυνατόν πιό Δίκαιη Κοινωνία, που θα τους εξασφάλιζε το Ευ Ζην σ’ ένα περιβάλλον
Ελευθερίας.
Το γνήσιο Ελληνικό Αίτημα γιά μία Δίκαιη Κοινωνία, υπό κατάλληλες προϋποθέσεις,
που να μπορεί να υπάρξει, παραμένει διαχρονικό, αλλά εξίσου ουτοπικό, όταν
μιλάμε αόριστα γιά το σύνολο των Κοινωνιών της Ανθρωπότητας. Η Λογική μας
υποδεικνύει ότι ρεαλιστικός στόχος είναι η επίτευξή της πρώτα σε τοπικό
επίπεδο: να εφαρμόσουν τα Δίκαια στους Φίλους τους, στην Οικογένειά τους, στην
Κοινότητά τους, στην Πόλη τους και στη Χώρα τους κι εφόσον διαμορφωθούν κι
υπάρξουν οι κατάλληλες συνθήκες, θα μπορούσαν οι Άνθρωποι να τα διεκδικήσουν σε
ευρύτερο πεδίο. Διότι οι Ιδέες μετατρέπονται σε Αξίες όταν επαληθεύονται κι
εφαρμόζονται σε πραγματικές συνθήκες, διαφορετικά παραμένουν απλές Ιδέες, χωρίς
κανένα αντίκρισμα.
Η κατάλυση της Άμεσης Κληρωτής Δημοκρατίας ήταν η αιτία που οδήγησε τον
Επίκουρο ν’ αποστασιοποιηθεί από το πολιτικό γίγνεσθαι της εποχής του, αφού
διαπίστωσε ότι οι συνθήκες που κάποτε μετέτρεψαν τις Ιδέες σε Αξίες, ικανές γιά
την επίτευξη μιάς Ευδαιμονικής Ζωής, πλέον έπαψαν να υφίστανται. Η αποχή του
δεν σήμαινε αποχή από τα Κοινά από τα Θέλω του Πολίτη ή τα Καθήκοντά του (όπως
τα εννοούμε σήμερα) απέναντι στην Πόλη, αλλά την διαφοροποίησή του από το
υπάρχον εκφυλισμένο και διεφθαρμένο Καθεστώς.
Η πολιτική στάση που ακολούθησε ο Επίκουρος, έγινε γνωστή μέσω του Πλούταρχου
με την φράση Λάθε Βιώσας, που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων, διαστρεβλώθηκε και
πέρασε ως κάποιος που ζει λαθραία, σε βάρος των άλλων.
Τρεις αιώνες σχεδόν αργότερα ο Οραματιστής Ιερέας του Απόλλωνα, Πλούταρχος, τον
ειρωνεύτηκε, λέγοντας ότι το Λάθε Βιώσας είναι κόλπο του Επίκουρου γιά να ζουν
οι άλλοι στην αφάνεια κι αυτός να παίρνει τη Δόξα. Συνέχισε τη διαστρέβλωση με
μεγαλύτερη δριμύτητα. Χαρακτηριστικά αναφέρει ότι οι Επικούρειοι αποτρέπουν
τους Μαθητές τους από του τα κοινά πράττειν και τους προτρέπουν να περιφρονούν
τον Νόμο, εάν δεν υπάρχει φόβος τιμωρίας. Επίσης ότι χλευάζουν τους Πολιτικούς
Άνδρες, όπως τον Επαμεινώνδα, χαρακτηρίζοντάς τον σκληρή καρδιά, γιά να
εκμηδενίσουν τη φήμη του κι ότι το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να φροντίζουν
γιά την κοιλιά τους.
Ο Αθηναίος, σε αντίθεση με τον Πλούταρχο, δείχνει να συμφωνεί και σε ένα
επίγραμμα του, υμνεί τον Επίκουρο γι’ αυτή του την θέση ως εξής:
“Άνθρωποι, μοχθείτε για τα χειρότερα και για το κέρδος
άπληστοι συγκρούσεων άρχετε και πολέμων·
ο πλούτος της φύσης όμως έχει ένα όριο
ενώ οι κενές κρίσεις μιά απέραντη οδό,
αυτό είναι που αποκόμισε ο υιός του Νεοκλή
από τις Μούσες ή από την Πυθία των ιερών τριπόδων”.
Ο Επίκουρος συμβούλευε στο βιβλίο του “Περί βίων” να μην πολιτευτείς
(ούδε πολιτεύσεται), αλλά ούτε να ασκήσεις ποτέ Τυραννική Εξουσία (ουδέ
τυραννεύσειν).Τη θέση του Επίκουρου συνηγορεί κι ο μαθητής του ο Κωλώτης, ο
οποίος αναφέρει: “πρέπει να προχωρήσουμε γιά να πούμε πώς ένας Άνθρωπος θα
υποστηρίξει καλύτερα τον σκοπό της φύσης του και πώς με δική του Ελεύθερη Βούληση
ουδόλως πρόκειται να παρουσιαστεί γιά Δημόσιο Αξίωμα”.
Οι κατοπινοί Επικούρειοι ακολούθησαν την προτροπή του κι όταν η Αθήνα έστειλε
μιά Αντιπροσωπεία από εξέχοντες Φιλοσόφους στην Ρώμη (155 π.τ.β.α),που στο
μεταξύ είχε αναδειχθεί σε Πρώτη Δύναμη στη δυτική Μεσόγειο, γιά να
διαπραγματευτούν ένα Πρόστιμο 150 ταλάντων που είχε επιβάλλει η Σύγκλητος στον
Δήμο της Αθήνας, απέκλεισε τους Επικούρειους που αρνούνταν, γιά λόγους Αρχής,
να μετέχουν σε Δημόσιες Υποθέσεις, αφού το κυνήγι της Εξουσίας, οι ψεύτικες φιλίες,
οι κολακείες στο πλήθος και στους Άρχοντες, οι ψεύτικες υποσχέσεις και οι κενού
περιεχομένου φιλοδοξίες δεν ταιριάζουν στον τρόπο ζωής των Επικούρειων. Αν
καλοεξετάσει κανείς τι είναι εχθρικότερο γιά τη φιλία και τι παραγωγικότερο γιά
την έχθρα, έλεγε ο Φιλόδημος, θα βρει την Πολιτική, επειδή αυτή δίνει αφορμή
στη ζήλια και γεννά τη συντρόφισσά της, την φιλοπρωτία, τις διαφωνίες και τις
αντιθέσεις.
Τη συμβουλή του Επίκουρου περί αποφυγής ενασχόλησης με την Πολιτική (που και
αυτή συνιστά Πολιτική Πράξη) πρέπει να τη δούμε σαν παραίνεση που έχει ως σκοπό
να διαφυλάξει κάποιος την προσωπική του γαλήνη κι όχι ως δογματική θέση. Ο
Επίκουρος το διευκρινίζει: όσοι φλέγονται από φιλοτιμία και φιλοδοξία και δεν
μπορούν να κάνουν διαφορετικά, ας ακολουθήσουν την φυσική ορμή τους γιά
Πολιτική. Διότι η απραγμοσύνη θα τους ταράξει περισσότερο και θα τους πληγώνει,
όσο δεν τους γίνεται εκείνο που ορέγονται.
Το Λάθε Βιώσας δεν σημαίνει αποχή από οποιαδήποτε Πολιτική Δράση. Αν
διαπιστώσουμε ότι κάποιος Πολιτικός είναι έντιμος κ’ ικανός ή το απαιτήσουν
ειδικές συνθήκες, τότε ο Επικούρειος θα συμμετέχει, όπως μας λέει ο Σενέκας που
έχει διασώσει κάποιες φράσεις του Επίκουρου. Ο Σοφός δεν θα μπλεχτεί με την
Πολιτική, εκτός αν συντρέξουν λόγοι σοβαροί, αλλά θα επιχειρήσει κάτι, μόνο
όταν μπορεί να το κάνει στις κατάλληλες συνθήκες και στην κατάλληλη ευκαιρία.
Μα, όταν έρθει η κατάλληλη ευκαιρία, να είναι έτοιμος να την αρπάξει.
Οι κατάλληλες συνθήκες φαίνεται ότι παρουσιάστηκαν στον Ιδομενέα, που, σύμφωνα
με τη μαρτυρία του Σενέκα, κατείχε σημαντικό Δημόσιο Αξίωμα στη Διοίκηση της
Πόλης της Λαμψάκου. Ο Επίκουρος του εφιστά την προσοχή μήπως αλλοτριωθεί από τ’
Αξιώματα και τα Καθήκοντά του κι απομακρυνθεί από τον αρχικό του σκοπό,
καταλήγοντας σε έναν δυστυχισμένο βίο.

Λάθε
Βιώσας ή το κυνήγι της Ευτυχίας κατά τον Επίκουρο.
Την Ευτυχία και τη Μακαριότητα δεν τις προκαλούν ούτε τα πολλά πλούτη ούτε οι
πολλές ασχολίες ούτε το κυνήγι γιά την Εξουσία ούτε η Πολιτική Δύναμη, αλλά το
να μην είσαι θλιμμένος, η πραότητα των συναισθημάτων κι η ψυχική διάθεση που
καθορίζει τα όρια της ύπαρξής μας σύμφωνα με τη Φύση. Σκοπός του Βίου είναι η
Ηδονή, καθώς κι η αποφυγή των σωματικών παθών. Κύριο μέσο γιά την επίτευξή της
θεωρείται η Φρόνηση, η οποία εγγυάται ότι δεν θα υπάρχει κατακυρίευση της
Απόλαυσης. Ο Επίκουρος θεωρούσε την Πνευματική Ηδονή πολύ πιό σημαντική από τη
σωματική. Ο νους μοιράζεται τις Ηδονικές Αισθήσεις του σώματος τη στιγμή που
τις βιώνει κι αντλεί ευχαρίστηση από την ανάμνηση περασμένων Ηδονών και την
προσδοκία μελλοντικών.
Η Πνευματική Ηδονή μπορεί να υπερκεράσει τον σωματικό πόνο. Ο νους μπορεί να
προσβληθεί από μη αναγκαίες Επιθυμίες, κυρίως την επιθυμία γιά Πλούτη
(Φιλαργυρία) και την Επιθυμία γιά Δύναμη ή γιά Εξουσία και Δόξα (Φιλοδοξία) κι
οι δύο δεν έχουν όριο. Είναι αδύνατον να ικανοποιηθούν, συνεπάγονται πόνο κι
επομένως πρέπει να εξαλειφθούν. Εξ ου κι η δήλωση του Επίκουρου η Φτώχια, αν
μετρηθεί με βάση τον Φυσικό Σκοπό της Ζωής, είναι μεγάλος Πλούτος, ενώ τ’
αμέτρητα Πλούτη σημαίνουν μεγάλη Φτώχια, διότι, Φτώχια δεν είναι να έχεις λίγα,
αλλά να λαχταράς περισσότερα. Η συμβουλή του προς τον Ιδομενέα: αν θες να
κάνεις πλούσιο τον Πυθοκλή, μην του δίνεις περισσότερα χρήματα, περιόρισε τις
επιθυμίες του. Επίσης, ο Επίκουρος συμβούλευε τους Μαθητές του ν’ απέχουν από τη
Δημόσια Ζωή, να μείνουν στην αφάνεια και κατ’ επέκταση την Πολιτική: Λάθε
βιώσας, διότι η συμμετοχή με τα Κοινά, θα προκαλέσει συμβιβασμούς κι
αντιπαλότητα, με αποτέλεσμα να τους πληγώσει και κατά συνέπεια να χάσουν την
ηρεμία τους και την αταραξία τους. Ο Διδάσκαλος είπε ότι αν κάποιος καίγεται
από την επιθυμία ν’ ασχοληθεί με τα πολιτικά δρώμενα, τότε να το κάνει, διότι ο
πόνος της στέρησης θα είναι μεγαλύτερος από αυτόν της ενασχόλησης.

Λάθε
βιώσας, Πολιτικός Βίος.
Δεν έχουν διασωθεί τα βιβλία του Επίκουρου “Περί Αιρέσεων και Φυγών”
(περί του τι επιλέγουμε και τι αποφεύγουμε) και το “Περί Βίων” (περί
τρόπου ζωής), στα οποία ο Επίκουρος ανέπτυσσε διεξοδικά το Λάθε Βιώσας. Από τα
κείμενα που σώζονται άλλων Επικούρειων και μη, μπορούμε να βγάλουμε το συμπέρασμα
ότι ο Δάσκαλος προέτρεπε τους Μαθητές του ν’ αποφεύγουν τα Δημόσια Πράγματα και
την Πολιτική. Το σύνθημα Λάθε Βιώσας δεν ήταν επαναστατική καταγγελία της
Κοινωνίας, αλλά συνταγή γιά την κατάκτηση της Γαλήνης: απόφευγε τις ανόητες
επιδιώξεις, τις πράξεις που προκαλούν αντίδραση, ταράζουν τη γαλήνη σου και σε
κατεβάζουν στο επίπεδο των αφώτιστων και των χυδαίων. Τιμή και Δόξα σαν εκείνες
δεν έχουν αξία.

Μείνε
στην Αφάνεια.
Η Αφάνεια σου εξασφαλίζει την Ανωνυμία και τη δυνατότητα να είσαι Αυτάρκης,
Ελεύθερος, ενώ η διασημότητα δημιουργεί αντιπαλότητα και μεγάλη έχθρα, με
αποτέλεσμα το άτομο να μην μπορεί να βρει την Αταραξία, που είναι η προϋπόθεση
γιά το Ζην Ηδέως. Δεν πρόκειται γι’ αντικοινωνική στάση, αλλά γιά καθαρά
Κοινωνική, αφού έτσι μόνο μπορείς να φθάσεις στο Ύψιστο Αγαθό, την Ηδονή.
Πρέπει να μείνει ο Σοφός όσο γίνεται πιό μακριά από τα Δημόσια Πράγματα, τα
οποία δεν είναι μόνο η Πολιτική, αλλά όλες οι μορφές της Κοινωνικής μας Ζωής.
Αξίζει να μείνεις στην αφάνεια, γιά να διαφυλάξεις την ψυχική σου γαλήνη και να
καλλιεργήσεις το Πνεύμα σου.
Όσον αφορά τον Πολιτικό Βίο, η στάση του Επίκουρου προς την Πολιτική ξεκινά από
την πολιτική κατάσταση που επικρατούσε τον καιρό μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου
του Μακεδόνα και την κατάργηση κάθε μορφής Δημοκρατίας, συνυπολογίζει και τις
συνθήκες που επιτρέπουν την επίτευξη της Αταραξίας. Ως προς αυτό, ο Πολιτικός
Βίος, είναι Αθέμιτος Ανταγωνισμός ή Δεσμωτήριο, εκ του οποίου καλείται ν’
απομακρυνθεί όσο γίνεται περισσότερο ο Σοφός.

Τι
φέρνει την Ευτυχία;
Παραπλανητικό το ερώτημα, γι’ αυτό κι αιώνια βασανιστικό. Αφού σημασία δεν έχει
τι φέρνει την Ευτυχία, αλλά τι είναι Ευτυχία. Η Ευτυχία δεν είναι τίποτα
λιγότερο και τίποτα περισσότερο από τη σταθερά καλή διάθεση, αυτήν που βιώνεται
μόνιμα κι όχι παροδικά. Διότι, το μεγάλο πρόβλημα είναι η διάρκεια: το θέμα
είναι να διατηρείται η καλή διάθεσή ακμαία κάθε ημέρα. Γι’ αυτό και το Λάθε
Βιώσας, η Αποχή από τη Δημόσια Ζωή (εξ αιτίας της αντιπαλότητας, της διαπλοκής
και των υποκριτικών Ανθρωπίνων Σχέσεων) και το να ζεις τη ζωή σου απαρατήρητα,
να έχεις αθόρυβη ζωή, να διαφυλάξεις την ψυχική σου γαλήνη, είναι ο μόνος
δρόμος στην εποχή μας να πλησιάσει κανείς την Ευτυχία.
Το Υπέρτατο Αγαθό στην Επικούρεια Ηθική είναι η ευτυχισμένη ζωή και μπορεί να
επιτευχθεί εύκολα ακολουθώντας ένα σύστημα επιλογών κι αποφυγών. Πρώτα από όλα
ο Άνθρωπος πρέπει ν’ απελευθερωθεί από αυτά που αντιτίθενται στην Ευδαιμονία
του [Ευδαιμονία είναι η ύπαρξη νοήματος στην ζωή. Αυτό μπορεί να σημαίνει
προσωπική ανάπτυξη και κατανόηση του εαυτού μας και των Στόχων μας, συνεχής
ψυχική ηρεμία: ένας συνεχής αγώνας γιά Ηθική Τελείωση], η πληρότητα της
Ευτυχίας δίνεται από την απόλυτη απουσία πόνου, σωματικού (Απονία) και ψυχικού
(Αταραξία). Το πρώτο εμπόδιο που εμποδίζει την Ευτυχία μας είναι ο φόβος. Ο φόβος
των Θεών κι ο φόβος του Θανάτου. Η απόρριψη οποιασδήποτε επέμβασης των Θεοτήτων
στα Ανθρώπινα Ζητήματα δίνουν μία προοπτική Ελευθερίας και Λύτρωσης. Η Ψυχή δεν
είναι αθάνατη κι οποιοσδήποτε φόβος μεταθανάτιας τιμωρίας ή ελπίδας ανταμοιβής
δεν έχει νόημα.

Ο Επίκουρος μας καλεί ν’ απολαύσουμε αυτήν την Ζωή και να μην
χάσουμε αυτήν την μοναδική ευκαιρία που μας δίδεται. Πρέπει ν’ απελευθερωθούμε
από τις δεισιδαιμονίες των Μύθων και των Θρησκειών. Η Ηθική του Επίκουρου έχει
ως μέτρο της Ευτυχίας την Η. Η Ηδονή κι ο Πόνος είναι φυσικό επακόλουθο κάθε
επαφής μας με πράγματα ή με Ανθρώπους. Η φύση του Ανθρώπου είναι φτιαγμένη έτσι
ώστε οι αισθήσεις να μας υποδεικνύουν το καλό ή το κακό μίας πράξης διαμέσου
του Συναισθήματος της Ηδονής ή του Πόνου. Ό,τι παράγει Ηδονή είναι καλό, ότι
παράγει Πόνο είναι κακό. Ο Σοφός άνθρωπος διαθέτει Φρόνηση -μιά από τις
σημαντικότερες Αρετές γιά τους Επικούρειους- και δεν παραδίνεται αδιακρίτως σε
κάθε λογής Ηδονές. Ακριβώς επειδή είναι το πρωταρχικό και σύμφυτο μ’ εμάς
Αγαθό, γιά τούτο δεν επιλέγουμε αδιακρίτως κάθε Ηδονή, αλλά συμβαίνει ορισμένες
φορές να γυρίζουμε την πλάτη μας σε πολλές Ηδονές, όταν τα προβλήματα που
προκαλούν αυτές οι Ηδονές είναι γιά εμάς μεγαλύτερα κι υπάρχουν, από την άλλη,
πολλοί Πόνοι που τους θεωρούμε προτιμότερους από τις Ηδονές, εφόσον η Ηδονή που
θ’ ακολουθήσει άμα τους υπομείνουμε γιά κάμποσο, θα είναι γιά εμάς μεγαλύτερη.

Μερικές
από τις Βασικές Αρχές της Φυσικής Φιλοσοφίας του Επίκουρου.
Τίποτα δεν δημιουργείται ποτέ από το τίποτα.
Ο Κόσμος δεν δημιουργήθηκε από Θεία Παρέμβαση.
Ακόμα κι αν υπάρχουν Θεοί, αυτοί δεν επιδρούν στον Φυσικό Κόσμο.
Η Ύλη δεν καταστρέφεται σε τίποτα.
Πρωταρχικά στοιχεία της Ύλης δεν είναι τ’ Αριστοτελικά Στοιχεία πυρ, αήρ, γη
και ύδωρ, αλλά μικρά αδιαίρετα άφθαρτα σωματίδια (άτμητα σωμάτια = άτομα).
Τίποτα δεν μπορεί να γίνει αισθητό αν δεν έχει υλική υπόσταση.
Τίποτα δεν υπάρχει εκτός από τ’ άτομα και το κενό ανάμεσά τους.
Όλα τα σώματα, είτε είναι άτομα, είτε προέρχονται από ένωση ατόμων.
Το Σύμπαν είναι αχανές. Δεν βρισκόμαστε στο κέντρο του Σύμπαντος, αλλά είμαστε
ένας από τους αναρίθμητους Κόσμους του Σύμπαντος.
Τ’ άτομα βρίσκονται σε διαρκή κίνηση μέσα στο κενό. Μπορούν να συνεχίσουν σ’
ευθεία, να συγκρουστούν, ν’ αλλάξουν κατεύθυνση, να ενωθούν με άλλα άτομα στη
δημιουργία σύνθετων σωμάτων.
Οι Κόσμοι και τα έμβια όντα δημιουργούνται από τυχαία γεγονότα λόγω της
χαοτικής κίνησης των ατόμων.
Αυτό που αποκαλούμε Ψυχή είναι σωματική οντότητα με υλικά χαρακτηριστικά και
δεν συνεχίζει να υπάρχει μετά τον θάνατο. &
Η αίσθηση είναι αξιόπιστη, διότι δεν μπορεί ν’ αμφισβητηθεί από κάτι άλλο πιό
αξιόπιστο από αυτήν.

Σήμερα
γνωρίζουμε ότι αυτές οι απόψεις, τις οποίες είχε προσεγγίσει διαισθητικά ο
Επίκουρος, δεν απέχουν σημαντικά από τα επιστημονικά ευρήματα και τη σημερινή
γνώση μας γιά τα Ουράνια Σώματα και τη Φύση γενικότερα. Δεν είχε, λοιπόν, άδικο
ο Νίτσε που διαπίστωνε στα τέλη του 19ου αιώνα ότι: η Ε
Επιστήμη έχει βαλθεί να επιβεβαιώσει τον Επίκουρο.

Share This Post | Μοιραστείτε αυτο το αρθρο

You must be logged in to post a comment Login